De nieuwe huisbaas van Veenhuizen heeft de boel eindelijk op orde. 'Goudzoekers staan voor Veenhuizen in de rij'

Gaat er met de komst van een nieuwe huisbaas dan eindelijk, na al die jaren van stilstand, weer wat gebeuren? In dit dubbelinterview reflecteren directeur Sonja van der Meer van Het Drentse Landschap en directeur van de Nieuwe Rentmeester (dNR) Bas Morsink op de afgelopen periode en blikken ze vooruit.

Morsink: „We hebben redelijk goed in beeld wat van ons is en wat de staat ervan is. Dat betekent niet dat alles is opgelost, maar we gaan nu van pleisters plakken en noodverbandjes aanleggen naar planmatig onderhoud. Om die stap volledig te maken hebben we denk ik nog een of twee jaar nodig. Niet alles kan in een keer.” Van der Meer: „We hebben ook steeds gezegd: het kost ons drie tot vijf jaar om de boel op orde te krijgen, te zorgen dat we een stabiele organisatie zijn. Die tijd wordt je vaak door de buitenwereld niet gegund.”

„Ik heb mijn eerste half jaar heel veel gesprekken gevoerd met bestaande en potentiële huurders”, schetst Morsink. „Vanaf 1 augustus verhuren we het Gestichtswachtgebouw, daar verhuizen we zelf ook naartoe. De marechausseekazerne ernaast is een soort ondernemerskwartier geworden, met allemaal kleinere ondernemers. Dat was al zo, maar ze huurden op anti-kraakbasis. Dat hebben we nu geformaliseerd. We zijn ook bezig met een nieuwe invulling voor de pastorie bij de kerk. Daarvoor heeft zich een geïnteresseerde partij gemeld. We willen ook inzetten op de toeristische versterking van Veenhuizen.”

Wat houdt dat in?

„Het ambachtscluster naast het Nationaal Gevangenismuseum is nu heel rommelig. Terwijl veel bezoekers daar het dorp binnenkomen. We zijn met de huidige huurders in gesprek en hebben veel lopende contracten opgezegd. Niet per se om de mensen daar weg te krijgen, maar de bestaande contracten waren voor ons erg ongunstig. We zoeken initiatieven die het gevangenismuseum en de andere ondernemingen in het dorp verder versterken, die toekomstperspectief hebben. Zodat we een constante stroom van bezoekers krijgen die verrast worden door het aanbod.”

„We werken met een kansenkaart. Dat is een soort uitvoeringsplan voor de eerste vijf jaar met een langere doorkijk. De kaart is de afgelopen tijd opgesteld in samenwerking met bewoners en ondernemers. Het lastige is dat je nooit precies weet in welk tempo je wat kunt gaan herbestemmen. We doen met de stichting twee dingen: aan de ene kant het verhaal van Veenhuizen naar de toekomst toe vertalen en aan de andere kant ons vastgoed verbeteren en herbestemmen. Dat gebeurt allemaal tegelijkertijd.”

Sonja van der Meer: „In het tenderproces hebben we verkend hoe het dorp erbij ligt en we hadden toegang tot een aantal gebouwen, maar je hebt eigenlijk geen flauw benul waar je precies aan begint. Maar ja, dan krijg je een bos met sleutels en begint het echte werk en heb je de verantwoordelijkheid voor ruim tachtig gebouwen. Dan zie je dat het Rijksvastgoedbedrijf toch een aantal jaren vrij slecht onderhoud heeft gepleegd, zowel aan de gebouwen als in de groenvoorziening.” Morsink: „dNR heeft in het eerste jaar heel veel moeten redden. We lopen dat nu een beetje in.”

„Alleen al de elektriciteitsvoorziening. In sommige panden zitten heel veel huurders, maar heb je geen idee hoe dat in elkaar steekt, waar de meters zitten en wie alle leveranciers van stroom en gas zijn. We bleken verantwoordelijk voor de energierekening van best veel panden. Dan sta je plotseling voor hoge lasten waar je geen rekening mee hebt gehouden.” Van der Meer: „Ik had een collega gevraagd een ronde langs het groen te maken. Die schrok zich helemaal dood. Dus die heeft heel snel een aantal bomen weg moeten halen, dat is net op tijd geweest. En mensen belden constant met problemen zoals bijvoorbeeld een kapotte cv-ketel. Het was echt brandjes blussen.”

Van der Meer: „Er is niet goed voor gezorgd. Dat wil ik heel duidelijk zeggen. Het is echt achteruit gegaan in de periode dat het Rijk besloot om het te vervreemden. Dan heb je het toch wel over een periode van zes, zeven jaar. Als je niks aan onderhoud doet, moet je veel investeren om het weer op niveau te krijgen. Daar hebben wij bij een aantal objecten echt last van.” Morsink: „Er was geen regie. Dan gaat iedereen zich terugtrekken en krijg je een heel gesloten samenleving. We hebben geluk dat er nu op een aantal plekken nieuwe mensen zitten met veel energie. Het breekt open, waarbij iedereen een positief ‘voorwaarts-gevoel’ heeft.”

Van der Meer: „Ik vind het logisch. Ik zou zelf ook zo denken. Er is een consortium, die hebben plannen. Dat is ook zo, maar dat zijn plannen die aan de tekentafel zijn bedacht. Veel mensen denken ook dat we een zak geld mee hebben gekregen. Nee dus. We hebben het gekregen zoals het erbij ligt, zonder financiële middelen. We hebben de Nieuwe Rentmeester opgericht omdat we als Het Drentse Landschap de risico’s wilden beperken, maar ook omdat het belangrijk is dat hier een nieuw gezicht komt. Je moet dichtbij en benaderbaar zijn.”

Van der Meer: „Voordat wij kwamen zat hier het ontwikkelingsbureau, een samenwerkingsverband van gemeente, provincie en Rijk. Toen wij kwamen is dat vrij ad-hoc gestopt, maar wij hebben die overheden hard nodig om verder te kunnen. Ik zeg niet dat het ontwikkelingsbureau terug moet komen, maar we moeten wel samenwerken.”

Morsink: „We hebben elk soort huurcontract dat je kan bedenken, van ‘wij doen helemaal niks’ tot ‘wij doen alles voor u’. Sommige huurders betalen vrijwel geen huur, anderen betalen wel een fatsoenlijk bedrag. Dat maakt het best lastig om de regie terug te pakken. Dat proberen we nu en daarbij is het belangrijk dat je vertrouwen opbouwt en herkenbaar bent.”

Van der Meer: „We hebben van tevoren berekend wat de huurinkomsten waren en de onderhoudslast. We berekenden dat als we niks zouden doen, we de boel draaiende zouden kunnen houden met de huuropbrengsten. Dat bleek in de praktijk anders. Zo hadden wij er geen rekening mee gehouden dat sommige huurders niet zelf verantwoordelijk zouden zijn voor de gas- en lichtrekening. Een tegenvaller, maar dan heb je toch de mazzel dat we heel low profile zijn begonnen. We hebben niet veel investeringen gedaan en echt gedacht: we moeten de eerste twee jaar heel voorzichtig zijn met onze uitgaven.”

„Zorgen maken we ons niet. Waar nodig maken we gebruik van een lening van Het Drentse Landschap en BOEi. We gaan ervan uit dat we over tien jaar de eigen broek goed kunnen ophouden, maar dat is afhankelijk van veel factoren. Als de panden straks op niveau zijn kun je een marktconforme huur vragen. De provincie is nu bezig met een lobby voor een landelijke subsidiemogelijkheid die de renovatie van een aantal panden tegelijk zou kunnen dekken. Dat zou ons echt helpen. De middelen die wij voor beheer en onderhoud nodig hebben stoppen we nu nog heel vaak in zorgen dat een pand niet verder achteruitgaat.”

„In de basis verkopen we niks, we willen alles bij elkaar houden dus we zijn daar heel terughoudend mee. Er zijn wel een paar objecten die geen waarde hebben, die alleen maar een last zijn. Daar maken we nu een lijst van. De meest belangrijke is de Vlinderhof, de oude school. Die ontwikkelen vinden we niet onze primaire opgave. We zijn nu met de gemeente in gesprek om de school leeg op te leveren en samen een ontwikkelaar te vinden.”

„Het directiehotel hebben we verhuurd aan een bedrijf voor innovatieve toepassingen op het gebied van recyclebaar kunststof. Dat past mooi in het circulaire gedachtegoed van Veenhuizen. We zijn aan het kijken of we de gebouwen die ernaast staan in die sfeer kunnen door ontwikkelen. Het is hier geen Amsterdam, daar ben je zulke panden morgen kwijt. Bovendien vinden we dat bedrijven die zich hier vestigen iets moeten toevoegen aan het gedachtegoed.”

Morsink: „De entree moet veel beter. Dat mensen het dorp binnenrijden en meteen voelen dat ze in een Unesco-dorp zijn, waar meer is dan alleen het Gevangenismuseum. Daar wordt op dit moment niet aan voldaan. Ik denk dat we binnen twee jaar het historisch deel beter neer moeten zetten qua ontsluiting, routes en de programmering. De Nieuwe Rentmeester neemt daarin graag de regie.”

Van der Meer: „Het komt wel goed met Veenhuizen. Die garantie kunnen wij nu wel geven. Maar het duurt wel een paar jaar. Dat vind ik niet erg: wij zijn opgericht voor de eeuwigheid.”