Woensdag 8 november begint in Leeuwarden het Noordelijk Film Festival, de 43ste editie. De openingsfilm is ‘Fallen leaves’, van Aki Kaurismäki, daarna gaat het los tot en met zondag. Met extra aandacht voor muziek, en tenminste drie blije aanbevelingen van de programmeurs.
Het was een bijzondere vrijdag in januari, elf jaar geleden op het filmfestival van Rotterdam. Want niet alleen zou daar Le Havre vertoond worden, de nieuwste film van de Finse regisseur Aki Kaurismäki. Als kers op de taart zou de regisseur er zelf bij zijn en uitgebreid geïnterviewd worden.
Het kaartje (11 euro) was voor deze buitenkans maar twee euro duurder, de zaal zat vol, wel negenhonderd man denk ik, zelf zat ik bijna vooraan. Kaurismäki is niet de eerste de beste. Maar hij houdt niet van interviews en kan erg lastig doen. Het schijnt het verstandigst te zijn om hem ’s morgens te spreken, want dan heeft hij nog geen wijn gehad.
Dus waarom zou je naar zo’n interview gaan?
Omdat Kaurismäki zulke bijzondere films maakt, natuurlijk. In een spartaanse stijl, met spaarzame dialogen, niet al te vrolijke omstandigheden en toch volop absurde, droge humor die ondanks de zwaarte van het onderwerp altijd op de loer ligt.
Buitenstaanders
Films over buitenstaanders, eenzame Finnen, vluchtelingen die maatschappelijk buiten de boot vallen. In Le Havre ontfermt een man die schrijver had willen worden maar schoenpoetser is zich over een jonge Afrikaanse vluchteling. In The other side of hope (2017) treft een Finse restauranthouder een Syrische asielzoeker die op zoek is naar zijn zuster.
Bovendien is Kaurismäki niet iemand van halfzachte stellingnames. Hij weigerde een film in te sturen voor de Oscars vanwege de oorlog die de VS in Irak voerde, hij gaf een hoge Finse onderscheiding terug uit protest tegen het regeringsbeleid met bomenkap en milieubeleid.
Bij de première van The other side of hope, op het filmfestival van Berlijn, had hij verteld dat ditzijn laatste film zou zijn. Dat valt mee. Eerder dit jaar kwam hij met Fallen leaves naar het festival van Cannes. Hij is terug op vertrouwd terrein: twee eenzame mensen in Helsinki, met op de achtergrond de Russische inval in Oekraïne. Je zou het bijna een romkom noemen, maar dan Kaurismäki-stijl.
Dat Kaurismäki naast filmmaker ook liefhebber is – voor hij zich aan regie waagde schreef hij schreef recensies – blijkt in deze film uit een bioscoopbezoek. Beide hoofdpersonen gaan naar The dead don’t die (van Jim Jarmusch) in een bioscoop waar een poster hangt van L’Argent van Robert Bresson; minimale filmers allebei en vooral wat Bresson betreft een voorbeeld voor Kaurismäki.
Na een minuut of twintig
Aki Kaurismaki eerder dit jaar in Cannes
Foto AFP / Loic Venance
Terug naar het Rotterdamse Luxortheater in 2012. Het publiek werd na verloop van tijd onrustig. Waar bleef Kaurismäki? Na een minuut of twintig kwam hij het toneel op, met een rood aangelopen gezicht. Hij had een paar borrels gehad, ik kon het ruiken.
De interviewster opende met de opmerking dat ze blij was hem als beroemde Finse filmer te spreken.
,,Dat is een belediging’‘, mompelde hij binnensmonds. Hij bedoelde waarschijnlijk dat het geen genoegen is om als Fins filmmaker gezien te worden. Ze probeerde er een grap van te maken: ,,Ik kan u moeilijk een Belgische filmmaker noemen.’’
In mijn dagboek noteerde ik dat haar vragen geen vat op hem kregen. Af en toe zei hij wat in het Fins, hij maakte vage opmerkingen, stak een elektronische sigaret op. Wat ze ook deed, hij bleef moeilijk doen.
‘This torture’
Na een paar minuten droeg hij haar op om een borrel te bestellen. Ze moest zeggen: ,,We will not continue this torture if we don’t get a drink.’‘ Wat ze ook nog zei.
,,Boe!’‘, riep iemand. ,,Start the movie!’’, riep iemand anders. Een oudere kale heer op de rij voor me maakte een roeper van zijn handen en riep: ,,Go away! Go away!’’
Het hele gesprek heeft misschien vijf minuten geduurd. Toen hield de interviewster het voor gezien en was alles voorbij.
,,Wat een lul’‘, zei een vrouw voor me. ,,Ik ben witheet. Daar betaal je dan 13 euro voor.’’ Gelukkig kwam Le Havre er nog achteraan en die stelde niet teleur.
Fallen leaves is woensdag de openingsfilm van het Noordelijk Film Festival. Kaurismäki komt zelf niet.
TWEEDE STUKJE
Drie keer blij
Het Noordelijk Film Festival heeft sinds de editie van 2022 drie programmeurs. We vroegen ze van welke film die er draait ze blij worden – want de doorsnee arthousefilm heeft de naam niet erg vrolijk te zijn.
Soviet bus stops
Harmen Huizinga: Soviet bus stops, een documentaire met een Canadese fotograaf over bushokjes in de voormalige Sovjet-Unie. ,,Daar word je heel blij van.’’ (donderdag, 10.30 uur, zaterdag, 12.15 uur, zondag 10:30 uur)
Dancing queen
Marrit Greidanus: Dancing queen, meisje dat heimelijk verliefd is op een breakdancer en meedoet aan een danswedstrijd, al is ze dik en heeft ze nog nooit gedanst. ,,Een jeugdfilm, maar hij is voor volwassenen ook heel leuk, heel schattig. Ik zag hem in Berlijn en hij kreeg een minutenlang applaus.’’ (zaterdag, 19 uur, zondag, 12.45)
King Ridwan
Loes Brinkman: King Ridwan. Studentenfilm (derdejaars filmacademie) over een Leeuwarder jongen met een leerachterstand en wel beroemd op TikTok die droomt van een doorbraak als rapper. ,,Zoveel passie en zelfvertrouwen als die jongen heeft.’’ (zaterdag, 14.30 uur)
DERDE STUKJE
Van walvismuziek tot de man van riet
The wicker man
Het programma van het Noordelijk Film Festival loopt uiteen van de cultfilm The wicker man (1973), nog altijd een van de beste voorbeelden van folk horror, tot een boeiende verkenning van hoe de beeldcultuur, sinds de uitvinding van film, steeds bepalender is geworden in And the king said what a fantastic machine (2023).
Het programmaonderdeel Sound en cinema zet een aantal muziekdocumentaires op een rij, en laat Terschellinger Tristan Visser optreden, die opnamen van walvissen verzamelde en daarmee een soundscape maakt. Andere onderdelen zijn Memmetaal – films in of over kleine talen – en Noorderkroon, het podium voor nieuwe producties van filmmakers uit Friesland, Groningen en Drenthe.
Noordelijk Film Festival, 8 t/m 12 november, Leeuwarden - locaties: De Harmonie (festivalhart), Slieker Film, Pathé Leeuwarden en Neushoorn.
