Japke-d. Bouma stelt regels voor ontbijten in de trein, vrij nemen in september en klagende boomers: ’Verpakt in ironie, anders ben je weer een irritant rotwijf’
Kantoorwatcher Japke-d. Bouma (55) heeft haar nieuwste boek Een vrouw als baas geeft alleen maar gezeik afgeleverd, met tips over hoe te laveren op de werkvloer en in het leven in het algemeen. Vanaf dit najaar staat voor het eerst in het theater. „Soms vind ik het lastig dat ik zo goed ben opgevoed.”
Of ze een meningenmachine is? Valt reuze mee, vindt Bouma - in Arnhem geboren als dochter van Gronings-Friese ouders - die sinds 2012 in columns en boeken als Ga lekker zelf in je kracht staan en Wanneer ben je officieel een oude zak? adviezen geeft om zonder al te veel kleerscheuren het (kantoor)bestaan door te komen.
„Ik begon als journalist met op een beschouwende manier te schrijven over het kantoorleven, over kanten daaraan waarover ik me verwonderde. Mijn tips waren altijd voorzien van ironie, zoals ’neem je werk mee naar je functioneringsgesprek’ en ’vraag niet om salarisverhoging als je baas net tegen een paaltje in de parkeergarage is gereden’.”
Japke-d. Bouma: ,,Ik leef niet een heel representatief leven.’’ Foto: Arjen Hooij
„De laatste tijd zijn de adviezen misschien wat serieuzer, maar ik probeer het nog altijd te verpakken in ironie. Als vrouw ben je anders meteen een irritant rotwijf. Als kind leerde ik al met een grap te scoren in lastige situaties, dat het ontspanning en ruimte oplevert. En het is sowieso heel leuk als je anderen aan het lachen krijgt.’’
Kerstboom in november
Een vrouw als baas geeft alleen maar gezeik bevat hoofdstukken als Mag je de kerstboom al in november opzetten, 9 tips om als man ongevraagd dingen aan vrouwen te kunnen blijven uitleggen en De 17 dingen die altijd misgaan in een hotel. Je zou denken dat Bouma’s inspiratie van alle kanten komt aanwaaien.
„Maar dat is soms best ingewikkeld”, vertelt de schrijver. „Want ik leef niet een heel representatief leven. Ik woon alleen met mijn twee katten en een dochter die af en toe langskomt vanuit Groningen, en ik geef lezingen door het land. Het vinden van onderwerpen was makkelijker toen ik nog elke dag op kantoor werkte. Gelukkig krijg ik inmiddels veel ideeën en vragen via sociale media.’’
Andermans ergernissen, vaak aangevuld met haar eigen ervaringen, vormen de basis voor columns over kwesties als ’moet je meedoen met álle cadeautjes voor collega’s’ („Dat hoeft maar voor één huwelijk per collega, de tweede, derde en vierde betalen ze zelf maar”) en wat te doen tegen ontbijten in de trein.
Bouma pleit voor aparte coupés voor reizigers die om half zeven ’s ochtends pindakaas, rijstwafels, gekookte eieren, zure avocadopulp en overrijpe bananen uit hun tas tevoorschijn toveren. Al is haar persoonlijke treinfrustratie vooral het bellen op de speaker. „Hoe háál je het in je hoofd om dat te doen! Net als reels op Instagram bekijken zonder oortjes in. Wie dat doet, is echt niet lekker hoor. Het zou niet in me opkomen!” Lachend: „Soms vind ik het lastig dat ik zo goed ben opgevoed.”
Hoe heeft u ons notitieblok ervaren?
’Warme groet’ is héél erg, maar bovenaan de top tien van irritantste mails prijkt het ’hoe-heb-je-onze-dienstverlening-ervaren’-bericht. „Ik kocht laatst een notitieblok bij de Hema en heb wel elf mails ontvangen over ’hoe heeft u ons notitieblok ervaren’. Aan de andere kant: als we collectief deze mails niet meer willen, moeten we bij onze aankopen ons ook niet meer laten leiden door reviews.”
Een boude stelling als ’collega’s die in september op vakantie gaan zijn aso’s’ of de algemene leefregel voor 65-plussers om voortaan per gesprek maximaal drie mensen die dood zijn te noemen, valt niet altijd even lekker. „Dan komen de boze reacties. Terwijl ik dan denk: ’ja lieve mevrouw de projectmanager bij de gemeente Harderwijk die zich aangesproken voelt over vrij nemen tijdens de drukke septembermaand: zo werkt ironie dus’.”
Ook veel boomers waren boos over haar leefregels voor 65-plussers. „Dus daarna heb ik maar snel de jongeren gefileerd. Iedereen komt aan de beurt. Gelukkig reageerden ook veel oudere lezers dat ze zo hadden moeten lachen om mijn tips en dat ik 65-plussers hiermee scherp houd. Kijk, die snappen het dus wél.”
Haar nieuwste boek bevat bovendien ook lofzangen, bijvoorbeeld op millennials die kortere metten maken met kontknijpende mannen dan haar eigen generatie. „We zijn de millennials ook wat dat betreft veel verschuldigd.”
Theater over jeuktaal, taalergernissen en vooroordelen
Vanaf dit najaar tot en met juni gaat Bouma theaters in het land af met haar voorstellingen. Eentje over jeuktaal en taalergernissen, en de ander over vooroordelen over vrouwen en mannen op het werk. Ze verheugt zich enorm op het idee om daar een publiek te treffen dat speciaal voor haar een kaartje heeft gekocht.
„Mijn lezingen bij bedrijven zijn vaak ook heel erg leuk hoor, maar dan ben je toch geboekt door de baas en zit niet iedereen in de zaal op je te wachten. Vaak sta ik ook nog vlak voor de borrel in het programma. Bij de première van de show in Groningen merkte ik hoe lekker het is als een zaal helemaal op jouw hand is.”
„,Mijn held Jerry Seinfeld – het interview dat ik met hem had was het meest zenuwslopende half uur uit mijn leven – vertelde me over de soorten lachen die je in een zaal kunt hebben: het lachsalvo van een paar mensen die iets herkennen, eentje die er ineens bovenuit komt en de hele zaal meetrekt, en dat een lach van drie seconden echt heel lang is.”
„Het geweldigst is natuurlijk de rollende lach door de hele zaal”, zegt Bouma. „Als je die meemaakt, dat is zo’n mooi moment. Maar het fijnst lijkt het haar als er tijdens zo’n theatercollege eens even helemaal niemand gepikeerd is. „Want bij mijn Moederdagcadeautips staat natuurlijk op één: wereldvrede. Maar op twee of drie heb ik gezet: ’een keertje geen gezeik over mijn column’.”
