Is Noorderzon dit jaar weer veel meer dan horeca? Vijf verfrissende ontwikkelingen op het grootste theaterfestival van Groningen dat donderdag 17 augustus losbarst
De gerenommeerde Franse circusartiest Johann Le Guillerm is de vrijwel de gehele Noorderzon-periode te zien in zijn eigen tent. Foto: Philippe Laurençon
Noorderzon kreeg vorig jaar kritiek in het Noorderplantsoen. Veel horeca, weinig te beleven. Dat kwam door corona: tijdens het bedenken van editie 2022 woedde het virus nog volop. Vooraf geen risico’s dus. Vanaf donderdag 17 augustus kan er weer veel.
Het festival voelde niet de behoefte zich luidkeels te verdedigen tegen de kritiek op de dominantie van de horeca. Maar ,,eigenlijk was het vorig jaar qua planning een hel”, omschrijft Noorderzon-algemeen directeur Femke Eerland de onzekerheid van toen. Voorbij die tijd. Alles is anders. De opzet van Noorderzon, het festival in Groningen dat dit jaar plaatsvindt van 17 tot en met 27 augustus, oogt zowel verfrissend als vernieuwend. Vijf opvallende ontwikkelingen.
1. Podium Apollo voor grote, gratis muziekoptredens Apollo staat nu richting festival
Zo is de Apollo, het podium voor de grote, gratis optredens op het veld voor de muziekkoepel, met een kwartslag gekanteld. Dat brengt leven in de brouwerij. Vorig jaar stond het met z’n rug naar de vaste looproute, met tientallen meters aan saaie grijze schermen als afscheiding. Bedacht om de toeloop – in een eventuele besmettingstijd – te kunnen controleren.
Nu is het karakter veel meer open. ,,Voor zowel muzikanten als het publiek werkte de locatie als alternatief voor het Dok-podium bij de vijver heel goed”, zegt artistiek-directeur Mark Yeoman.
Objecttheater van Salustri Materia, geschikt voor kinderen, met voor hen goedkopere tickets. Foto: Susana Chíco
2. Pieter Omtzigt, Francine Oomen en Fokke Obbema: focus op het inhoudelijke gesprek
Tegenover het grote podium staat de Pollux, de grote tent voor het &Literaturia- en het &Society-programma. Dat laatste, vol lezingen en gesprekken, maakt inhoudelijk ook een stevige ontwikkeling door, met gasten als Pieter Omtzigt, Francine Oomen en Fokke Obbema. Yeoman: ,,We zien het toegankelijke &Society-programma als het verbindend onderdeel tussen het hoofdprogramma van de theatervoorstellingen en het feest in het plantsoen. Noorderzon wil er zijn voor iedereen. En we merkten bij de vorige twee edities dat er grote belangstelling was voor die inhoudelijke gesprekken en lezingen van aansprekende gasten.”
Schuin naast de Pollux, aan de andere kant van het asfalt, staat de Nova, een nieuwe, kleine tent, voor de wat kleinere onderdelen van &Society en &Literaturia. Yeoman: ,,We hadden zo graag Arno van der Heyden ingeschakeld bij de gesprekken. Die was daar zo goed in.”
Van der Heyden, jarenlang actief en populair op het festival, overleed dit jaar. Noorderzon eert hem met een pagina in het festivalmagazine. Voor het literatuurprogramma van Stefan Nieuwenhuis komen onder anderen Mira Feticu, Mensje van Keulen, Margôt Ros en Jeroen Kleijne naar Groningen.
3. De containervoorstellingen zijn terug, met voor het eerst film
De traditionele containers met kleine voorstellingen ontbraken vorig jaar. De organisatie van het festival moest diep in coronatijd uittekenen en wist toen nog niet dat het land in het voorjaar weer ‘open’ zou gaan. Volgepropte containers leken bij de voorbereiding nog een garantie voor besmettingen.
Waar het op de kop bij die vijver vorig jaar nogal leeg oogde, zo zonder Dok, komen daar nu drie voorstellingscontainers te staan, op de zogeheten Containerhub 3, en het onderkomen voor Stichting Ruimtereis, de ode aan de huttenbouwer, van Tom Tieman die daartoe op FestiValderAa al een aanzet gaf. Rondom de vijver zijn dan nog twee ‘hubs’ van elk drie containers.
Een tiende container is de nieuwe Filmcontainer, te vinden onder de Nova-tent. Daar zijn voor het eerst in het festivalbestaan elf dagen lang in een mini-bios films van noordelijke makelij te zien, dankzij VERA Zienema, de Filmvereniging Groningen en de Groninger Archieven. Filmmakers te over in Groningen.
4. Circustent op het festival
Op ‘Zuid’ verrijst, op de plek waar in het verleden de grote Romeo stond, nu een klassieke circustent, van de Fransman Johann Le Guillerm. Deze grote naam uit het Nouveau Cirque, het moderne Franse circus, zonder dieren, is een man in een bijzondere solo met ingenieuze constructies, staat daar van de eerste donderdag tot de laatste zaterdag. Yeoman: ,,Veel festivals halen hun neus op voor circus. Wij hebben het altijd.”
Er tegenover is als vanouds het kinderprogramma, op het terrein op het zand dat nu De Kleine Beer heet, met links op het veld daar het tweede muziekpodium Callisto en erachter een grotere tent voor voorstellingen, de Atlas, eenzelfde tent als de vroegere Ophelia aan de andere kant van het plantsoen, die vorig jaar noodgedwongen ook al sneuvelde.
Lukasz Twarkowski met een satire over de kunstmatige ik. Foto: Natalia Kabanow
5. Down Town Groningen voor het ‘zwaardere theaterprogramma’
Er is een strakke scheiding aangebracht tussen wat er in het Noorderplantsoen gebeurt en het ‘zwaardere’ theaterprogramma in het zogeheten Down Town Groningen, de diverse theaterlocaties. Die van Het Houten Huis op de Kunstwerf is een nieuwe. En bij de BSV De Hoogte begint de wandelende ontdekkingsreis van Sijas de Groot door (uiteindelijk) de Korrewegwijk.
Voor hoofdprogramma vraagt Yeoman speciale attentie voor Romeo Castellucci. ,,Absolute top. Trots dat we die hebben. Die man staat wereldwijd bij de festivals in de top 10 van beste makers. Zijn The Third Reich gaat meedogenloos, zonder compromis, over het fascisme van nu. Zo in your face dat er vast wat mensen weglopen.”
Geen stikstofgedoe voor Noorderzon
Noorderzon heeft geluk met de stad als spelplek. In tegenstelling tot evenementen als Oerol en FestivalderAa heeft het geen enkele last van stikstofbeperkingen. Dankzij het ontbreken van kwetsbare natuur in de nabije omgeving. Femke Eerland: ,,Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied is de Drentsche Aa, op elf kilometer afstand. Wij zitten midden in de stad. Als ik de ellende zie die Oerol en FestiValderAa doormaken, dat laatste al helemaal midden in een natuurgebied...”
Noorderzon was al voor het ingezette beleid in de weer met milieumaatregelen. Eerland: ,,Voor aggregaten gebruiken we hvo100, hydrogene vegetable oil, hergebruikte plantaardige olie. Ook laten we sinds 2019 jaarlijks een ecologische quickscan verrichten, zodat we ons goed gedragen. Dit jaar moesten we focussen op de aanwezigheid van de bunzing, de haas of de hermelijn (niet beesten die je er snel zal verwachten, red.). En bij de acht aanwezige vleermuisvolken houden we rekening met de richting van de verlichting.” Natuur voor de mens dus.
Voor het complete programma van festival Noorderzon (17 tot en 27/8 in Groningen), inclusief alle informatie en plattegronden, zie noorderzon.nl.
