De acties van Trump verbazen Amerikanist Jelte Olthof steeds minder. Foto: Corné Sparidaens
Met de bemoeienis van Donald Trump in de aanvallen van Israël op Iran, lijkt de stap naar diplomatie verder weg dan ooit. „Dit is heel bizar”, vindt Amerikanist Jelte Olthof van de Rijksuniversiteit Groningen.
De Amerikaanse president eist vrede na zijn oorlogsdaad. In de nacht van zaterdag op zondag bombardeerden de Verenigde Staten drie belangrijke nucleaire locaties in Iran. Op die plekken, Fordo, Isfahan en Natanz, ontwikkelt het land in het geheim kernwapens, iets wat niet mag volgens het internationale non-proliferatieverdrag.
De eis van de VS en Israël is dat Iran onmiddellijk stopt met zijn nucleaire programma. In Trumps woorden zal er „óf vrede komen, óf een tragedie plaatsvinden die veel verder gaat dan wat Iran de afgelopen acht dagen heeft gezien”.
„Dat is natuurlijk een Orwelliaanse situatie”, stelt Olthof. „Dat je gelijk nadat je veertien van je zwaarste bommen gooit, roept ‘en nu is het tijd voor vrede’. Dat is een totale mismatch tussen woord en daad.”
Niet dat het Olthof verbaast. „Trump verbaast weinig meer op den duur, maar dit is heel bizar. Als je het over diplomatie hebt, lijkt die weg wel moeilijk te worden.”
Trump hinkt op twee gedachten
Wat zijn Trumps beweegredenen voor deze drastische actie? Trump zit op twee sporen, zegt Olthof. „Enerzijds is hij de president van ‘geen buitenlandse avonturen’, iets wat hij zijn voorgangers altijd kwalijk heeft genomen. Veel Republikeinen hebben een slechte nasmaak van Irak-oorlog. Zo ook vicepresident JD Vance die daar heeft gediend en gedesillusioneerd is teruggekomen.”
Anderzijds loopt Trump volledig achter Israël aan. „Waarom hij dat doet is eigenlijk een goede vraag. Hij schijnt tegen president Netanyahu gezegd te hebben dat Israël niet Iran moest aanvallen vóórdat de diplomatieke gesprekken over het nucleaire programma klaar waren. Israël heeft zich daar totaal niet aan gehouden. Nu laat Trump zich eigenlijk in een hoek drukken. Dan blijkt dat de Amerikaanse president harder blaft dan dat hij bijt.”
Leger en pro-Israëlische achterban
Achter de schermen wordt er aan Trump getrokken. Door fervente Israël-sympathisanten en zijn pro-Israëlische achterban, maar mogelijk ook door het leger. „Natuurlijk heb je ook haantjes in het leger die zulke gelegenheden een mooie kans vinden om het materieel uit te proberen.”
Olthof verwacht de meeste aanhangers van Trump – ook als ze tegen de buitenlandse avonturen zijn – deze actie nog wel pruimen. „Dit soort bombardementen zijn nog niet hetzelfde als een grondoorlog beginnen in Iran. Maar aan de andere kant: de escalatieladder is hiermee ingezet.”
