Sadun (25) uit Heerenveen werd moslim, maar zijn familie vond dat lastig: 'Ze lachen me uit omdat ze mijn baard te overdreven vinden'

„Het is Gods wil”, dat was wat ze van haar omgeving te horen kreeg toen haar vader in 2006 op jonge leeftijd overleed. Voor de 23-jarige Noa (echte naam bij de redactie bekend) uit Heerenveen was dat het breekpunt. Ze wilde niks meer van het geloof weten. ,,Vreselijk vond ik het.”

Ze worstelde en tobde. Zocht naar een doel in het leven. Was er meer tussen hemel en aarde? Zijn mensen werkelijk zonder groter doel op aarde gekomen? De 23-jarige kon het zich maar moeilijk voorstellen. Haar gedachten tolden en schoten alle kanten op. Haar lichaam zat vol onrust. Ze ging op zoek naar iets dat haar richting kon geven.

Eerst kwam ze uit bij spiritualiteit, later het boeddhisme. Maar beide gaven niet de gehoopte inzichten. „Ik vond wel bepaalde doelen, bijvoorbeeld om zo goed mogelijk voor de wereld en anderen te zijn, maar vragen over het nut van leven en doodgaan, bleven onbeantwoord.”

Nieuwsgierig naar de islam stapte ze een moskee binnen. „Ik voelde meteen een soort rust, het was als thuiskomen.” Na dat bezoek dook ze dieper in het islamitische geloof en vond ze wat ze zocht. „Voor mij was dit het bewijs, ik kreeg er het goede gevoel bij.”

Om te testen of het werkelijk bij haar paste, begon ze met bidden, vijf maal daags. Ze kende de christelijke manier bidden, dat had ze weleens geprobeerd, maar daar voelde ze niks bij. „Ik wilde kijken of dat hier anders zou zijn.”

Moeilijke momenten heeft ze genoeg gehad. Gedachtes om ermee te stoppen ook. Maar nu ze de deur had geopend, kon die niet meer dicht. Dat was geen optie meer. „Ik heb de waarheid gevonden, dus ik kan nu niet ineens doen alsof ik dom ben en van niks weet.”

Zelf was de 23-jarige overtuigd, maar haar familie vond het moeilijk en verbrak het contact. Nu, een aantal maanden verder, is ze weer welkom. „Als ik thuis kom eten, dan kookt mijn moeder speciaal voor mij zonder varkensvlees.” De relatie tussen beide is goed, maar fragiel.

Ruimere kleding, vijf keer per dag bidden en geen varkensvlees: dat is wat haar familie accepteert. Het is een proces van een lange adem. „Zij moeten eerst inzien dat dit mij echt gelukkig maakt. Dat kost tijd.”

Dat de bezorgdheid van haar familie voortkomt uit liefde, daar is de Heerenveense van overtuigd. „Ik begrijp ze wel hoor, ik heb een goed gevulde rugzak. Zij zien mij als kwetsbaar meisje dat zich snel laat manipuleren. Maar het mooie aan bekeren is dat je zelf onderzoek doet, er is me écht niks opgelegd.”

Dat betekent niet dat er geen worstelingen zijn. Terwijl ze vorig jaar nog op vakantie ging, mag dat nu bijvoorbeeld niet meer. Dat schrijft de leer voor. „Dat is wennen, maar ik begrijp wel waar het vandaan komt. Als vrouw alleen ben je gewoon niet veilig op straat.” Want thuis kun je de hulp inschakelen van anderen, op vakantie heb je dat vangnet niet, legt ze uit. Eerst trouwen dus.

Daar zit ze dan in de moskee, met haar groene jurk en bijpassende hoofddoek. Buiten op straat bedekt ze haar lange donkere lokken niet. En dat is een bewuste keuze. „Ik wil eerst van binnen een goede moslim zijn, voordat ik dat aan de buitenwereld laat zien.”

Het levensdoel waar ze lange tijd naar zocht, heeft ze nu gevonden. „Ik wil zo goed mogelijk volgens de islamitische regels leven, om uiteindelijk naar het paradijs te kunnen.” Want daar begint het leven volgens haar pas echt.

Toen haar ouders in 1999 vluchtten uit Kosovo, was Mirjeta Omaira Zogaj (24) uit Heerenveen nog maar net geboren. Eenmaal in Nederland liep het huwelijk tussen haar ouders stuk. Haar vader was moslim, haar moeder bekeerde zich tot het christendom en sloot zich aan bij een jehova-gemeenschap. Omdat Zogaj bij haar moeder woonde, ging ze daarin mee. Totdat ze vragen kreeg.

„Naar mijn mening werd de wereld heel klein gehouden, alles wat buiten de gemeenschap stond, werd je voor gewaarschuwd. Daardoor kreeg ik een enorme angst voor alles daarbuiten.” Ze begon zich dingen af te vragen. „Ik begreep niet waarom een mens consequenties kan opleggen voor de fouten die je hebt gemaakt, volgens mij is dat iets tussen jou en god.” Maar dat ze haar vraagtekens plaatste, werd niet gewaardeerd. Bij Zogaj resulteerde dat in afkeer van het geloof. „Al die tijd waarin ik bij een geloof aangesloten was zonder daar ook echt wat voor te voelen, had me zo verward gemaakt.”

„Je hebt het islamitische geloof en je hebt de cultuur van een bepaald land”, vervolgt ze haar verhaal. Dat zijn twee verschillende zaken die veel mensen door elkaar halen. Dat deed ze zelf eerst ook. „Van sommige dingen die me tegenstonden dacht ik dat dat bij het geloof hoorde, later kwam ik erachter dat dat een stukje cultuur was.” Zo denken veel mensen dat de islam vrouwen zou vernederen en verdrukken. „Maar dat hoort helemaal niet thuis binnen de islamitische leer.”

Het geloof bleef haar bezighouden. Toen ze online een meisje tegenkwam dat zich bekeerd had, vuurde ze al haar vragen op haar af. Wat volgde, was een uitnodiging voor een bezoek aan de moskee. Ongesluierd ging ze er naartoe, benieuwd naar de reacties die ze daarover zou krijgen. Maar in de moskee werd Zogaj tegen haar verwachting in met open armen ontvangen en uitgenodigd voor het gebed.

Dat gebed raakte haar heel diep, vertelt Zogaj terwijl de tranen over haar wangen biggelen. „Het was heel mooi, maar tegelijkertijd wist ik ook niet wat ik met al die gevoelens moest.” Ze vertrok met de smoes dat het niks voor haar was. „Maar diep van binnen wist ik dat ik wat uit te zoeken had.”

Dat uitzoeken deed ze alleen. „Ik wilde het nog met niemand delen, want ik was zo bang om mensen teleur te moeten stellen.” Haar lichaam voelde onrustig, ze wist niet waar te beginnen en besloot online wat boeken te bestellen. „Ik weet nog zo goed dat ik het eerste boek opensloeg en dat er stond: De islam begint bij jezelf.” Het was het antwoord op de vraag die lange tijd als een storm door haar hoofd raasde.

Wat haar zo aanspreekt aan het islamitische geloof, is dat je niet per definitie wordt afgerekend op je gedrag. Ze legt uit: „Door de dingen die ik vroeger heb meegemaakt, lukte het me niet direct om alle regels op te volgen. Bij de Jehovah’s word je daarop afgerekend, maar binnen de islam wordt je geleerd: wees voorzichtig met wat je zegt, want je weet niet wat er in het hart zit.

Omaira is haar islamitische naam. Die mag je zelf bedenken. Het betekent bloeiend. „Ik vond dat mooi omdat een bloem ook zijn eigen tijd heeft van groeien.”

Ze is nog maar 24, maar heeft in haar leven al veel meegemaakt. Herinneringen waar ze liever niet over praat. Vroeger dacht ze vaak, waarom ik? Dat is nu anders. „Ik weet dat dit leven een test is en dat je niet met meer belast wordt dan je aankunt. Ik weet dat ik het aan Allah kan overlaten. Die gedachte verandert je blik op het leven.”

Voor haar moeder was de boodschap lastig. „Ze was verdrietig en had tijd nodig om eraan te wennen.” Beiden zochten in die periode naar een manier om met de nieuwe situatie om te gaan. Het is ze gelukt. „Eigenlijk ben ik best wel trots op haar dat ze tóch naast me wil lopen op straat.”

Haar problemen besprak Zogaj destijds met een jongerenwerker. „Arne Mast, een échte Fries.” Ze slikt, maar is haar tranen niet te baas. „Hij heeft mij door zoveel dingen heen gesleept. Op het moment dat mijn leven nét iets rustiger was, overleed hij plotseling.” Die situatie deed haar beseffen: vandaag leef je, maar morgen is je niet beloofd.

Kort voordat Mast overleed, ging Zogaj bij hem langs. „Dat wat hij voor mij had betekend, wilde ik ook doorgeven aan anderen.” Ze besloot zich om te scholen en het vak van hem te leren. „Maar ja, het was een nuchtere Fries, dus eigenlijk kon hij niet zo goed met al mijn complimenten omgaan, het enige wat hij zei was: No bêst, ik sil sjen oft ik plak regelje kin.” Maar zover is het nooit gekomen.

Op zijn crematie mocht Zogaj spreken. Daar vertelde ze: „Ik was jouw plantje, dat heb jij in bloei gezet. Ik beloof je dat ik mijn best zal doen om van alle plantjes een bloemenveld te maken.”

De van oorsprong Koerdische Sadun Okmen (25) uit Heerenveen is al van jongs af aan geïnteresseerd in de islam. Zijn familie is gelovig, maar van huis uit kreeg hij er weinig van mee. „Mijn moeder bidt wel, maar verder doen ze weinig met het geloof.” Angst weerhield Okmen ervan het geloof op te pakken. Wat nou als hij naar de moskee zou gaan, zouden de mensen hem dan uitlachen omdat hij te weinig kennis en ervaring had?

Die gedachten deelde hij met zijn kapper. Die luisterde en nam hem mee naar de moskee. Daar kon hij in contact komen met anderen. De moskee was niet nieuw voor Okmen. Vroeger was hij er ook al eens geweest. „Maar toen wist ik niet waarom.” Het had weinig indruk op hem gemaakt. Deze keer was dat anders. „Het raakte me direct bij binnenkomst. Ik voelde het in mijn hele lichaam, alles van mij wilde daar zijn.”

Zijn jeugd was niet gemakkelijk, Okmen werd zwaar mishandeld door zijn vader. „Hij had de cultuur overgenomen, maar dat is iets anders dan het geloof, dat weet u toch?”

Al op jonge leeftijd gingen zijn ouders scheiden. Zijn moeder stond er alleen voor en dat viel haar zwaar. „Vroeger was ik een stout jongetje. In die tijd had ik een vaderfiguur nodig, maar die was er niet.” Verdriet en pijn brachten hem op het verkeerde pad. Hij raakte verslaafd aan gamen. „Ik wilde graag veranderen, maar ik durfde de stap niet te zetten.”

Dat hij terugkeerde naar de islam vond zijn familie maar vreemd. „Soms is dat moeilijk voor mij, zij vinden mij te radicaal en lachen me uit omdat ze mijn baard bijvoorbeeld te overdreven vinden.” Okmen probeert zich er niet te druk over te maken. „Het gaat het ene oor in en het andere weer uit.”

Tien jaar lang zag en sprak hij zijn vader niet. Totdat hij via Facebook een berichtje kreeg waarin zijn vader vertelde Okmen te missen. De twee spraken af. „Ik zag hem, maar ik voelde niks. Ik had hem zolang niet gezien en gesproken.” Die gevoelens overvielen Okmen, hij verbrak daarom het contact. Maar drie jaar later probeerde hij het opnieuw. „De profeet heeft het ook moeilijk gehad met zijn ouders, dus dat was mijn voorbeeld.”

Jammer genoeg stelde zijn vader hem weer teleur. „Hij leeft nog steeds naar die cultuur, dus ik heb even ademruimte nodig. Maar ik probeer het binnenkort opnieuw.” Okmen gelooft erin dat het goedkomt. „Met de wil van Allah komt alles goed, mevrouw.”