Ron Jans (67) komt voor de laatste keer op bezoek in Groningen. ‘Goede trainer, een lieve man’

Op 27 oktober 2002 wordt de wedstrijd tussen RBC Roosendaal en FC Groningen vanwege een hevige storm op het allerlaatste moment afgelast. De Groningers zijn zonder hoofdtrainer naar Brabant afgereisd. Dwight Lodeweges is een paar dagen eerder opgestapt bij FC Groningen, dat met één punt uit acht duels een waardeloze competitiestart beleeft.

Toenmalig spits Martin Drent vat het spel van FC Groningen van die eerste beroerde maanden van het seizoen treffend samen als tegen hem wordt gezegd dat het met dergelijke weersomstandigheden in Roosendaal ‘voetbal van niks’ zou zijn geworden. „Dan is het jammer dat de wedstrijd is afgelast, want daar zijn we immers goed in”, reageert Drent gevat.

Na het opstappen van Lodeweges moeten FC Groningen-directeur Hans Nijland en technisch manager Henk Veldmate op zoek naar een nieuwe trainer. Die lijken ze te vinden in Frans Adelaar, maar als de Utrechter zijn salariseisen op tafel legt, haakt FC Groningen af.

„Adelaar wilde 450.000 euro per jaar verdienen”, vertelt Nijland. „Dat zou ons faillissement betekenen. Toen schakelden we door naar Ron. Die deed het voor een kwart van dat bedrag. Ron aanstellen was wel een gokje. Toen ik onze voorzitter Ed Zijp belde om te vertellen dat we voor Ron gingen, bleef het lang stil aan de andere kant van de lijn. Na een tijdje zei Ed: ik steun je, Hans, maar als het niks wordt, stap ik op en jij ook.”

De aanstelling van Jans, die als assistent-trainer bij FC Emmen wordt weggeplukt, komt als een grote verrassing. „Hij was compleet onervaren”, herinnert Jan Mennega, de toenmalig FC Groningen-watcher voor Dagblad van het Noorden, zich. „Ik kende Jans een beetje. Nog uit zijn tijd als voetballer en als trainer van Achilles 1894 en ACV. Ik vond het eigenlijk wel een mooie keuze die de club maakte.”

Jans blijkt niet direct een wonderdokter. In zijn eerste drie wedstrijd als trainer pakt FC Groningen één punt. Na die stroeve start gaat het steeds beter.

„Weet je wat het was?”, zegt Mennega. „Jans bracht de lach terug op de gezichten bij FC Groningen. De spelersgroep zat stuk na de waardeloze start. Er zat geen vrolijkheid meer in. En Jans is een vrolijke man, altijd positief gestemd. Dat bracht hij over op de groep. Stukje bij beetje ging het daardoor beter en handhaafde FC Groningen zich, terwijl ze de gedoodverfde degradant waren.”

De lach keert dat seizoen terug bij FC Groningen en die zal er daarna nog lang blijven, merkt ook Evgeniy Levchenko, die tussen 2005 en 2009 bij FC Groningen speelt. „ Ik vond Jans een interessant figuur”, zegt de huidig voorzitter van de spelersvakbond (VVCS). „Ik had nog nooit zo’n trainer meegemaakt. Hij was ’s ochtends aan tafel al supervrolijk. Dan stelde hij allerlei quizvraagjes over geschiedenis. Zoiets kon hij ook tijdens wedstrijdbesprekingen doen, begon hij ineens een heel verhaal over Napoleon.”

Jans is een voetbaldier voor wie er meer is dan voetbal alleen, ondervindt Levchenko. „Hij was breed georiënteerd. Muziek was een passie. Ik weet nog dat ik met teamgenoot Tieme Klompe en Jans naar een optreden ging in Vera. Zoiets doen voetballers niet snel met hun trainer.”

Toch heeft Jans ook zijn nukken. Hij smijt op een training een paraplu naar sterspeler Luis Suárez, steekt een middelvinger op naar scheidsrechter Kevin Blom en heeft zijn aanvarinkjes met de pers.

Mennega herinnert zich een voorval uit 2004. „Tijdens de rust van FC Groningen-FC Twente vlogen Regillio Vrede en Paul Matthijs elkaar aan. Wij kregen er lucht van. Beide spelers werden door Jans in de rust gewisseld. Ik moest voor de krant rapportcijfers geven en gaf Jans een 4, omdat hij het in mijn ogen niet goed had gemanaged tussen die twee. De volgende dag was ik op het stadion. Jans zag me staan en liep straal aan me voorbij naar het trainingsveld. Toen hij daar was, sprintte hij ineens terug, riep kwaad: ‘die 4 leek nergens op!’ en zonder mijn antwoord af te wachten, sprintte hij terug naar het veld. Ach, ik denk dat hij wel gelijk had. Die 4 sloeg ook nergens op.”

Ook Nijland ziet in zijn jaren als directeur die andere kant van Jans. „Ron kon driftig zijn. Iedere maandag bespraken we de wedstrijd. Als ik dan vroeg waarom de linksback werd gewisseld en niet de rechtsback, brieste hij: ‘bemoei jij je maar met de reclameborden!’ Waarop ik dan weer schreeuwde: ‘daar gaat het tenminste wél goed mee!’”

Een ander moment staat Nijland ook nog helder voor de geest. „Centric was onze hoofdsponsor en hun directeur, Gerard Sanderink, wilde eens met Ron praten. Het moest gebeuren voorafgaand aan een wedstrijd. Ik zei dat het niet kon, maar Gerard was heel dwingend.”

„Ik heb Ron overgehaald Sanderink en zijn toenmalige vriendin te ontvangen op zijn trainerskamer. Daar zaten ze, twee uur voor de wedstrijd. Ron had er helemaal geen zin in. Stak die vriendin zomaar een sigaret op. Ron ontplofte en heeft ze met kop en kont de kamer uit gesodemieterd.”

In de jaren onder Jans groeit FC Groningen uit van een degradatiekandidaat tot een subtopper. Veel supporters koesteren nog steeds warme herinneringen aan de eerste jaren in Euroborg, waar Jans van FC Groningen een onverslaanbare voetbalmachine maakt.

Groot is de schok dan ook als Jans in 2010 de overstap maakt naar aartsrivaal sc Heerenveen. Het wordt hem niet door iedereen in dank afgenomen.

In Heerenveen ziet Jans de nare kanten van het voetbal. Bestuurlijk rommelt het in het Friese Haagje, waar verschillende kampen strijdjes voeren. „Dat is niks voor Ron. Hij heeft een hekel aan verborgen agenda’s en achterdocht”, zegt Nijland.

Jans noemt zijn eerste jaar in Heerenveen het vreselijkste jaar van zijn carrière. De Friese club stuurt assistent Raymond Libregts, met wie Jans al jaren samenwerkt, de laan uit. Jans vermoedt dat het een manier is om ook van hem af te komen, maar hij blijft zitten. Libregts voelt zich niet gesteund door Jans. Het komt nooit meer goed tussen de twee. Jans beschouwt het als een grote kras op zijn blazoen.

In het tweede seizoen presteert Jans uitstekend. Bas Dost, met wie hij in zijn eerste seizoen nog in onmin leeft, wordt met 32 doelpunten topscorer van de eredivisie en sc Heerenveen wordt vijfde. Jans is de laatste trainer die zich met de Friezen plaatst voor Europees voetbal. Jans gaat niet mee Europa in. Het verstandshuwelijk tussen hem en sc Heerenveen eindigt na dat seizoen.

Jans vertrekt naar het buitenland. Maar zijn avontuur bij Standaard Luik is na elf wedstrijden al voorbij. Tien jaar na zijn eerste wedstrijd op de bank van FC Groningen wordt Jans voor het eerst in zijn carrière ontslagen.

Een seizoen later gaat Jans aan de slag bij die andere grote liefde naast FC Groningen: PEC Zwolle. Clubicoon Bram van Polen herinnert zich het moment waarop hij hoort dat Jans, geboren Zwollenaar, de nieuwe trainer wordt. „PEC Zwolle was op dat moment upcoming, Jans een grote naam. We waren verheugd over zijn komst.”

Van Polen raakt bij PEC Zwolle onder de indruk van Jans. „Zijn kracht ligt in het sociale aspect. Hij vraagt altijd hoe het gaat, naar je vrouw, je kinderen. Dat doen wel meer trainers, maar Jans is écht geïnteresseerd. Hij is een goede trainer, maar vooral een lieve man.”

In zijn eerste jaar in Zwolle behaalt Jans een van zijn grootste successen uit zijn carrière. Het kleine PEC verslaat het grote Ajax in de bekerfinale met 5-1. Kort voor de wedstrijd verrast Jans iedereen met een filmpje, waarin de spelers worden toegesproken door hun familieleden. „Dat had zo’n impact op ons”, zegt Van Polen.

Toch is Jans ook bij PEC Zwolle niet alleen vriendelijk en zacht. „Oh, zeker niet”, lacht Van Polen. „Als hij kwaad was, kon hij met die grote klauwen van hem op de tafel beuken. Poh, ik hoor het kabaal nog. Jans was lief, maar ook erg duidelijk.”

In 2017 verlaat Jans PEC Zwolle en keert hij terug naar FC Groningen. Daar wordt hij technisch manager. Het wordt geen succes.

Na twee jaar keert Jans terug in het trainersvak. Hij vertrekt naar de VS. Na een half jaar komt er abrupt een einde aan zijn dienstverband bij FC Cincinnati. Jans wordt ontslagen wegens vermeende racistische uitspraken. Als witte man heeft hij meegezongen met een nummer waar het n-woord in voorkomt; een doodzonde in de VS.

Levchenko springt voor Jans in de bres. Hij nodigt hem uit op het kantoor van de VVCS. „Ik ken Jans. Ik heb hem nog nooit kunnen betrappen op ongelijke behandeling van spelers.” Levchenko neemt contact op met zijn Amerikaanse collega’s om het misverstand uit de wereld te helpen en zoekt de pers op. „Wij vonden dat Jans dit niet verdiende. Zijn naam moest gezuiverd worden.”

Terug in Nederland gaat Jans bij FC Twente aan de slag. Ook daar is hij geliefd. Hij brengt de Tukkers terug in de subtop van de eredivisie.

Na drie jaar in Enschede begint Jans in september 2023 aan zijn laatste klus bij FC Utrecht. Onder Jans spelen de Domstedelingen voor het eerst in zes jaar Europees voetbal.

Zaterdag komt Jans met FC Utrecht, dat een wisselvallig seizoen beleeft, naar Euroborg. Het zal zijn laatste bezoekje zijn dat hij als trainer aan de Groene Kathedraal brengt. Na dit seizoen stopt Jans ermee om meer tijd te besteden aan zijn familie.

Hij kan dan terugkijken op een prachtige carrière, maar wel eentje waarin hij nooit bij Ajax, Feyenoord of PSV werkte. Vreemd? Van Polen vindt van wel. „Wedstrijden worden zelden op tactiek gewonnen. Het gaat erom dat je teams voor je kunt winnen. Jans kan dat als geen ander.”

Mennega ziet dat ook zo. „Jans had absoluut bij een topclub gepast. Hij is de beste trainer die ik bij FC Groningen heb meegemaakt en ik heb er flink wat gezien.”