Is bewerkt voedsel echt zo slecht voor je? Dit adviseert diëtist Manon uit Leeuwarden: 'Gebruik je gezonde verstand'

Frisdranken, voorverpakte soep, vissticks, diepvriesmaaltijden: de supermarkt ligt vol voedsel dat rechtstreeks uit de fabriek komt. Wiens menu grotendeels daaruit bestaat, heeft 24 procent meer kans op een hartaanval of beroerte, bleek uit onderzoek dat afgelopen weekend op het European Society of Cardiology Congress in Amsterdam werd gepresenteerd.

Een alarmerend bericht dat de vraag doet rijzen: kunnen we voor onze dagelijkse boodschappen nog wel naar de supermarkt? Of moeten we voortaan allemaal zelf ons brood bakken en groenten gaan verbouwen? ,,Dat hoeft echt niet’’, zegt diëtist Manon de Boois uit Leeuwarden. Los van het feit dat dit voor veel mensen praktisch onmogelijk is: ook in de winkel zijn genoeg producten te vinden die wel voldoende voedingstoffen bevatten, laat ze zien.

Let goed op de ingrediëntenlijstjes van de verpakking, tipt De Boois als eerste. ,,Neem deze aardappelschijfjes, dat is een vrij simpel product zonder toevoegingen. Maar als je dan de gekruide partjes ernaast neemt, zie je dat het zoutgehalte al veel hoger ligt.’’

Veel fabrieksproducten zijn sterk bewerkt. Per portie bevatten ze meer calorieën, suiker, verzadigd vet en zout en minder vitamines, mineralen en vezels dan minder bewerkte producten. Toch vindt De Boois, sinds 26 jaar diëtist, ‘bewerkt’ een lastig begrip. ,,Uiteindelijk zijn de meeste producten die wij eten op een bepaalde manier bewerkt. De ene toevoeging is ongezonder dan de andere.’’ Zo is citroenzuur (E330) een natuurlijk conserveermiddel dat niet ten koste gaat van de voedingswaarde.

Wel is het zo dat veel van deze producten zo zijn gemaakt dat we er ongemerkt veel van eten, bleek uit Amerikaans onderzoek uit 2019. Proefpersonen met een dieet dat uit zogenoemd ultra-processed food bestond, aten wel 500 kilocalorieën per dag meer dan de proefpersonen die slechts onbewerkt voedsel aten.

We komen aan bij het schap magnetronmaaltijden. De Boois pakt er een uit: hachee-rodekool met aardappelpuree. ,,In de basis is dit een goede maaltijd, met groente, aardappel en eiwitten. Maar als je dan kijkt wat er in zit: 4 gram zout, dat is best wel royaal. Als je dit zelf maakt, zit er 1 of 2 gram in, de helft is dus toegevoegd en dat is jammer.’’

Zelf koken met verse producten is natuurlijk het beste, dan weet je precies wat er in gaat. Maar, relativeert de diëtist: ,,Als je dat nou niet kan, dan kun je beter zo’n maaltijd nemen dan dit’’, zegt ze terwijl ze grijpt naar een bakje bami. ‘40 gram groente’, zit er blijkens de verpakking in. ,,Hier word ik niet blij van, zo weinig groente, daar moet je dan wel een komkommer bij kopen.’’

Een veelgebruikt criterium is dat als ergens meer dan vijf ingrediënten in zitten die je niet herkent uit je keukenkastje, iets ultrabewerkt is. Een goed voorbeeld zijn de vele proteïne- en zuiveldrankjes die tegenwoordig in de schappen staan.

De Boois: ,,Veel mensen denken dat die heel gezond zijn. De eiwitten zijn dat ook, maar er zitten vaak ook zoetstof en allerlei toevoegingen in. Je kan net zo goed pure kwark nemen voor die eiwitten.’’

Aan het eind van de ronde wijst de voedingsdeskundige op het koelvak met boter en margarine. ,,Dat is ook hartstikke bewerkt, maar hoort wel bij ons voedingspatroon. Als we niet smeren, krijgen we geen vitamine A en D binnen.’’ De Boois wil maar zeggen, we hebben de voedingsindustrie ook nodig voor bepaalde producten.

,,Mijn advies is: gebruik gewoon je gezond verstand, lees de etiketten en bij ultrabewerkte producten altijd je groente en fruit toevoegen.’’