Gemeenten in Groningen worstelen met uitstroom ambtenaren. Vertraging plannenmakerij Nij Begun door personeelskrapte?

De personeelskrapte is niet alleen zorgelijk bij de uitvoering van het dagelijkse werk op de gemeentehuizen. Als er niets gebeurt wordt het moeilijk een constante bijdrage te leveren aan plannen voor Nij Begun. Daarin zitten ieder jaar honderden miljoenen om Groningen als compensatie voor de gasellende sociaal en economisch vooruit te helpen. Het gevaar bestaat dat bij gebrek aan daadkracht een deel van dit geld in Den Haag op de plank blijft liggen.

In het overleg van wethouders financiën van de Vereniging Groninger Gemeenten (VGG) uitten bestuurders onlangs hun zorg over het gebrek aan personeel bij de uitvoering van Nij Begun. Als het tekort de komende tien jaar bij gemeenten en provincie mogelijk oploopt naar duizenden ambtenaren, beginnen projecten niet of later. In het ergste geval doet het Rijk een greep in de kas van Nij Begun, omdat het geld niet wordt besteed.

In gemeente- en provinciekringen viel bij de presentaties van de sociale- en de economische agenda’s van Nij Begun te beluisteren dat mooie plannen welkom zijn. De vraag is echter of er mensen genoeg zijn om ze uit te voeren.

Gemeentesecretarissen in Groningen buigen zich over de personeelskrapte. Uit onderzoek blijkt dat kennis en kunde moeilijk in huis te halen zijn om ook de energietransitie, de stikstofproblematiek en de vastgelopen woningmarkt lokaal vlot te trekken. Er is een tekort aan medewerkers op MBO-niveau in technische- en uitvoerende beroepen, maar ook aan projectmanagers. Om ‘de tent’ draaiende te houden, is de kans groot dat gemeenten intensiever in elkaars vijver gaan vissen.

,,Dat moeten we niet hebben” zegt wethouder Mirjam Wijnja (GroenLinks) van de gemeente Groningen. ,,We moeten juist samenwerken en de schaarste verdelen. Met name de gemeente Groningen oefent grote aantrekkingskracht uit op jonge professionals en ervaren ambtenaren in de provincie. Als ze naar de stad komen, neemt de personeelskrapte elders alleen maar toe.” Volgens Wijnja is de verwachting dat in haar gemeente tot 2040 ieder jaar honderd ambtenaren met pensioen gaan.

Twee jaar geleden spraken de Groningse gemeenten en de provincie al over het instellen van een gezamenlijke arbeidspool. Daarin zouden allround, maar ook gespecialiseerde ambtenaren zitten die gedetacheerd worden bij gemeenten waar het op dat moment ‘piept en kraakt’. De flexpool is nog niet officieel opgericht, al proberen de gemeenten naar verluidt elkaar waar mogelijk al te helpen.

In Friesland bundelen gemeenten, provincie en waterschappen de krachten. In de Fryske Flekspool zitten vijftien ambtenaren die ingewikkelde klussen oppakken. Niet voor één gemeente maar voor meerdere overheden op het gebied van natuur, landbouw, infrastructuur, mobiliteit, klimaat en energie, water, economie, recreatie en toerisme en cultuur. Hiermee worden gemeenten ontlast.

‘Gemeenten staan voor grote uitdagingen om deskundigheid in huis te halen en te houden’, zegt ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), die ervaringen met flexpools bij gemeenten onder de aandacht brengt.