Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Foto: ANP/Remko de Waal
De Tweede Kamer debatteert woensdag over de Groningenwet, die afhandeling van schade en de ereschuld aan Groningen na de gaswinning regelt. Oppositie en bestuurders uit de regio willen het wetsvoorstel aanscherpen.
Het debat wordt de eerste confrontatie tussen minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken (CDA) en de Kamerleden over het Groningendossier. Heerma nam het stokje over van staatssecretaris Eddie van Marum van de BBB, die de Groningenwet eind vorig jaar door de ministerraad loodste. Hoe Heerma zich opstelt is volgens oppositieleden Sandra Beckerman (SP) en Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA best spannend. „Het is toch afwachten met een nieuwe minister.’’
Tot nu toe hebben Heerma en het kabinet-Jetten zich op zich wel achter de afspraken met Groningen geschaard die enkele jaren geleden gemaakt zijn. Maar die afspraken gaan de regio lang niet ver genoeg. Veel Groningers zijn erg ontevreden over de afhandeling van de schade, zegt Merel Jonkheid van de Groninger Bodem Beweging. „Het vertrouwen in de overheid is nog altijd schrikbarend laag.’’
De provincies Groningen en Drenthe en de gemeenten vinden dat het wetsvoorstel te weinig garanties biedt voor verbetering. Ze willen de toezeggingen wettelijk vastgelegd zien, zoals hoeveel geld er naar de regio gaat, dat woningen verduurzaamd moeten en het kabinet verantwoordelijkheid neemt voor de welvaart in Groningen.
De linkse oppositie met Beckerman en Bushoff voorop heeft een reeks amendementen ingediend. „De wet is nu te slap’’, zegt Bushoff. „Ruimhartige schaderegelingen voor zwaar gedupeerden komen niet van de grond. Terwijl er een hele aardbevingsindustrie is opgetuigd lopen mensen vast in de bureaucratie.’’
Hun amendementen gaan over het recht op een duurzame, veilige woning, een strakkere termijn bij schadeafhandeling en juridische steun voor huurders.
Wat met nieuwe schade na vergoeding?
Een belangrijk twistpunt is de vraag wat er gebeurt bij schade die pas na afronding van een dossier aan het licht komt. Regelingen als de zogeheten 60.000-euroregeling vergoeden schade tot dat bedrag ruimhartig, maar via ‘finale kwijting’ kan nieuwe schade later buiten de boot vallen.
De verwachting is alleen dat de coalitiepartijen en minister Heerma weinig willen weten van aanscherpingen. En er is nog kritiek van verschillende kanten op het hele Groningen-beleid. „Ik hoop dat het dit keer eens een debat over Groningers kan zijn en niet over het weer openen van de gaskraan’’, zegt Beckerman.
Het definitief sluiten van de gasputten van het grote Groningenveld ligt vast in de Mijnbouwwet en valt onder minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei. Officieel staat dat onderwerp woensdag dus niet op de agenda.
Dertig jaar steun
Er zijn meer heikele punten. Zo was de Raad van State vorig jaar uiterst kritisch op de Groningenwet. Volgens het adviesorgaan is er een risico dat de aardoliebedrijven in de NAM de miljoenen aan schadevergoedingen niet gaan terugbetalen omdat er te ruime regelingen zouden zijn. Bovendien waarschuwde de Raad voor valse verwachtingen richting de bevolking van Groningen omdat niet alle schade vergoed wordt.
Kritiek Raad van State en media
De Raad van State adviseerde destijds de wet zo niet aan te nemen. Het kabinet sleutelde nog wel wat aan het voorstel maar legde het advies verder naast zich neer. Volgens staatssecretaris Van Marum woog het nakomen van beloftes aan de Groningers zwaarder.
Afgelopen weken verschenen in verschillende media artikelen verschenen over vermeend te ruimhartige schadevergoedingen in Groningen en Noord-Drenthe. De Telegraaf, Elsevier Weekblad en de Correspondent schreven over uitbetalingen aan bewoners met geen of weinig schade. Politieke reacties bleven tot nu toe uit maar dat kan tijdens het debat woensdag anders zijn.
