Weg van de oorlog, met of zonder paspoort. Ambassadepersoneel helpt gevluchte Oekraïners aan documenten in Haren

Mevrouw Timoshenko, in de 70 en afkomstig uit de door Russische bombardementen getroffen stad Zjytomyr, staat er alleen voor. Met twee kleinkinderen is ze gevlucht en een paar weken geleden in Haren beland. Ze hoopt dat haar dochter, die nog in Duitsland zit, snel deze kant op kan komen. Haar schoonzoon is in Oekraïne gebleven om te vechten. ,,Hoe het met hem is weten we niet”, zegt Timoshenko, die geëmotioneerd raakt. ,,Contact met onze mannen is bijna onmogelijk, omdat dit hun posities kan verraden.”

Er zijn deze zaterdagmiddag in het Maartenscollege in Haren talrijke soortgelijke verhalen te horen van Oekraïners die zijn gevlucht voor de Russische bommen. Voor het grootste deel worden ze opgevangen op de locaties in Warffum en opvanglocaties in het Nescio Hotel in Haren. Een klein deel van de 300 vluchtelingen verblijft bij gastgezinnen. Het zijn bijna zonder uitzondering vrouwen met hun kinderen; de vaders zijn achtergebleven.

Er zitten een paar families bij die voor de tweede keer oorlogsgebied zijn ontvlucht. Zoals het gezin uit Syrië dat in Oekraïne een veilig land dacht te hebben gevonden nadat de oorlog in hun thuisland 11 jaar geleden begon. Het gezin heeft inmiddels de Oekraïense nationaliteit. Hoeveel Oekraïners er ondertussen in de provincie Groningen zijn is niet helemaal duidelijk, stelt de Stichting Oekraïners in Nederland. ,,Wat we hier zien, is in elk geval nog maar een klein deel”, zegt Izabella Samu namens de stichting. ,,Overzicht is helaas nog een groot probleem.”

De Oekraïners zijn naar de school gekomen voor wat orde in de chaos. Ze hebben hun huizen vaak halsoverkop verlaten en een deel heeft geen officieel identiteitsbewijs meegenomen. Consul Taras Malyshevskyi en andere medewerkers van de Oekraïense ambassade in Den Haag zijn de hele middag in de school aanwezig om landgenoten te registreren om ze uiteindelijk aan de juiste documenten te helpen. De identiteitsbewijzen zijn nodig als de Oekraïners bijvoorbeeld een BSN-nummer willen voor het openen van een bankrekening en eventueel voor werk. Niemand weet hoe lang hun verblijf in Nederland zal duren.

Alle zaterdagen komt een deel van de Oekraïners in Groningen – zij die hier al woonden en de nieuwelingen – samen in een gebouw aan de Prinsesseweg in de stad. ,,Het is inmiddels véél te klein”, stelt Samu. ,,We hebben een buurthuis nodig waar we samen kunnen komen. Zo’n eigenplek om sociale dingen samen te doen is heel belangrijk voor deze getraumatiseerde mensen. We hopen op hulp van de gemeente.”

 

Sonya Sytnyk (18 jaar, uit Poltava in het Oosten) en Iryna Kiprusheva (34 jaar, uit Lviv in het Westen) komen uit compleet verschillende delen van Oekraïne, maar het moment waarop ze besloten weg te gaan was hetzelfde: toen Sergej Lavrov, de Russische minister van buitenlandse zaken, begin deze maand in een speech beweerde dat de Amerikanen in Oekraïne laboratoria hebben waar biowapens worden gemaakt.

,,Toen het hij het over Lviv had, wist ik: morgen wordt mijn stad gebombardeerd”, zegt Kiprusheva. ,,Dat gebeurde ook.” Zelf was ze toen net onderweg naar de grens met Polen. Haar ouders zitten vast in de buurt van Cherson, een van de steden die in handen zijn gevallen van de Russen. De Oekraïners zijn bezig met een offensief om het gebied terug te veroveren. ,,Mijn familie zit middenin het geweld. Ik kan je niet uitleggen hoeveel stress het me elke dag geeft.”

Kiprusheva en Sytnyk worden beiden opgevangen in Warffum. ,,We voelen ons er heel veilig en welkom”, zegt Sytnyk. ,,De inwoners zijn ontzettend lief voor ons. Dat doet ons heel erg goed.”