Swapfietsenzee op industrieterrein Driebond in Groningen. Foto: Corné Sparidaens
Een zee van Swapfietsen huist op industrieterrein Driebond in Groningen. Volgens medewerkers zou het gaan om kapotte en gevonden exemplaren uit Groningen, Leeuwarden en Enschede. ,,Swapfiets pretendeert duurzaam te zijn.’’
Honderden kapotte opoefietsen met een blauwe voorband staan bij het zogeheten Warehouse van Swapfiets in Groningen. Het Warehouse zelf herbergt een werkplaats waarvan de ramen afgeplakt zijn. Dat is, volgens medewerkers, gedaan om onzichtbaar te zijn: het is niet de bedoeling dat klanten van Swapfiets er langs komen met hun kapotte exemplaar. ,,Daar zijn we niet op ingericht.’’
Verder mogen de medewerkers niets zeggen. Hetzelfde geldt voor de winkelmedewerkers van Swapfiets in de Oude Ebbingestraat in de binnenstad van Groningen waar deze eerste weken van het nieuwe studiejaar steevast een rij voor de deur staat. Het zijn studenten die voor een vervangende fiets komen of wier tweewieler een kleine reparatie nodig heeft. ‘Consume less, enjoy more’, staat er in grote letters op de muur.
Is dat zo? Zorgt de deelfiets die in 2017 het leven zag voor minder consumentisme? Of is de Swapfiets een wegwerpartikel?
‘Weinig groens aan Swapfiets’
Fietsenmaker Korné Boekholt (34) van Fietslab Groningen - die van oude barrels zo goed als nieuwe fietsen maakt - zegt dat er weinig groens meer is aan Swapfiets. ,,Het idee om gebruikte fietsen te verhuren is goed. Maar Swapfiets heeft nieuwe, goedkope, kwalitatief slechte fietsen laten maken met een gemiddelde levensduur van vier jaar. Dat is om te huilen. En om economische redenen vervangt Swapfiets vaak onderdelen in plaats van ze te repareren, omdat arbeid in Nederland duur is. Ze zeggen duurzaam te zijn, maar dat is niet zo.’’
Woordvoerder Ilse Gottlieb van Swapfiets zegt het omgekeerde. ,,Wij ontwikkelen onze eigen fietsen, omdat we een hoogwaardige fiets willen aanbieden die superlekker fietst en zo weinig mogelijk onderhoud nodig heeft. Wij bieden members een dienst, inclusief onderhoud. De fiets blijft ons eigendom en die willen we zo lang mogelijk kunnen gebruiken. Daarom zijn onze fietsen enorm sterk, zo min mogelijk onderhoud is immers ook voor ons van belang. De onderdelen die wij vervangen, proberen wij waar het kan te recyclen. Onze ambitie is om in 2025 een volledige circulaire fiets aan te bieden.’’
Swapfietsen: duurzaam of juist niet? Foto: DvhN
‘Duurzame ambities’
Gottlieb kan niet zeggen hoeveel fietsen er bij het Warehouse van Swapfiets in Groningen staan. Ze bevestigt niet dat het om fietsen uit Groningen, Enschede en Leeuwarden gaat. ,,Als onderdeel van onze duurzame ambities, herstellen we zo veel mogelijk fietsen in onze winkels. Ons doel is om elke fiets te repareren op de plek waar deze kapot gaat. Pas als de reparatie te gecompliceerd is, verplaatsen we de fiets naar het dichtstbijzijnde warehouse.’’
Fietsenmaker Boekholt vindt dat consumenten hun verantwoordelijkheid moeten nemen. ,,Noem mij ouderwets, maar gemiddeld bezit de Nederlander 2,6 fietsen, we hadden echt niet meer fietsen nodig. Maar die Swapfietsen zijn erbij gekomen. En een beetje student rekent zichzelf rijk: heeft zijn Gazelle- of Batavus-fiets een nieuwe band nodig, dan is hij 40 of 50 euro kwijt bij de fietsenmaker. Dan kiest hij eenvoudig voor de Swapfiets. Met als gevolg dat die oude Gazelle en Batavus niet meer hersteld worden.’’
‘Studenten denken niet na’
Boekholt noemt het doodzonde dat opknapbare fietsen het loodje leggen door de Swapfiets. ,,Ik verbaas me erover dat de studenten niet nadenken over hun fiets, hun portemonnee en over de gevolgen daarvan voor het klimaat. En die 14.000 nodeloze Swapfietsen in Groningen zijn ook nog eens een verschrikking voor het straatbeeld.’’
,,Onze ambitie is om in 2025 een volledige circulaire fiets aan te bieden.'' Foto: Corné Sparidaens
Hij maakt zich boos over de wegwerpmaatschappij. ,,Bedrijven die duurzaam bezig zijn, hebben moeite om hun broek op te houden, want er is een economie gecreëerd waarin het niet interessant is om duurzame keuzes te maken. Dat is triest, omdat we het ons niet kunnen veroorloven. We hebben maar één aarde.’’
Fietsleasebedrijf Swapfiets is in 2017 bedacht door studenten uit Delft en kwam een jaar later in handen van het Pon-imperium (auto-importeur, eigenaar van fietsenmerken als Gazelle, stierenspermaspecialist etc.). Groningen telt 14.000 Swapfietsen, een abonnement kost bijna 20 euro per maand (een kleine 240 euro per jaar). Is een fiets kapot, dan repareert Swapfiets ‘m of levert een nieuw exemplaar. Wordt een fiets gestolen en de huurder kan de sleutels van beide sloten overhandigen, dan brengt Swapfiets tegen betaling van ongeveer 40 euro een nieuw exemplaar. Huurders die geen sleutels hebben, moeten 350 euro betalen.
In heel Europa verhuurt Swapfiets zo’n 270.000 fietsen. Het fietsleasebedrijf maakt al jaren verlies, zo kostten wanbetalers en kapotte fietsen het bedrijf 17 miljoen euro in 2022, het jaar waarin Swapfiets 31 miljoen euro verlies leed. Woordvoerder Gottlieb kan geen cijfers over wanbetalers en kapotte fietsen in Groningen geven. Over het verlies zegt ze: ,,Ongeveer de helft van de steden waarin wij actief zijn, is winstgevend. In de afgelopen 2 jaar is het verlies vooral te wijten aan investeringen in e-Bikes. Onze investeerder Pon staat vierkant achter ons bedrijf en het concept van Swapfiets.’’
