Help ik heb een studieschuld! Dit betekent het echt voor je hypotheek (en tips om er iets aan te doen)

Er wordt nogal aan de knoppen rondom studieschulden gedraaid de laatste jaren. Een voorbeeld is de rente over studieschulden. Zo betalen (oud-)studenten sinds dit jaar 2,56 procent rente over hun studieschuld. Het hoogste percentage in 14 jaar. Dat is een vervijfvoudiging van de rente in voorgaande jaren. Toen was het bijna nul.

Vooral voor de ‘pechgeneratie’. Deze studenten studeerden in de tijd dat de basisbeurs werd afgeschaft, tussen 2015 en 2022, en veel van hen hebben daarom een hogere studieschuld opgebouwd.

Maar het is lastig voor een groot deel van de studenten met een studieschuld. Dat komt onder meer doordat het studieschuldsysteem best ingewikkeld is, wat voor onduidelijkheid zorgt. Zo verschillen de voorwaarden nogal bij studieschulden. Sommige mensen mogen 35 jaar doen over het afbetalen en anderen 15 jaar.

Een ander voorbeeld is dat de renteverhoging niet automatisch geldt voor alle oud-studenten. Wanneer je afstudeert, wordt je afbetalingsperiode verdeeld over termijnen van vijf jaar, waarin de rente aan het begin van die termijn voor vijf jaar vaststaat. De 2,56 procent geldt voor studenten die in 2024 afstuderen, en afgestudeerden die in 2024 aan hun tweede vijfjarentermijn beginnen. De rentepercentages kunnen wisselen terwijl je studeert.

De hoogte van een hypotheek hangt af van je inkomen en je schulden. Een studieschuld is een schuld, waar je maandelijks geld aan moet afbetalen. Hierdoor houd je minder geld over, waardoor je besteedbaar inkomen minder is. Dit is waar de bank naar kijkt. Plat gezegd: met een studieschuld kun je dus minder lenen.

Om te berekenen hoeveel je mag lenen, gebruikt een hypotheekverstrekker bepaalde cijfers en factoren zoals de bruteringsfactor. Vorige week werd bekend dat die in 2025 wordt verzwaard. De studieschuld telt daardoor volgend jaar zwaarder mee voor een hypotheek en dat maakt het kopen van een huis in een toch al krappe woningmarkt een behoorlijke opgave.

„Ja en nee”, zegt GeorgetteLageman van hypotheekverstrekker BLG Wonen. „Het is meestal geen einde oefening als je een huis wilt kopen met een hoge studieschuld. Het maakt het wel lastiger nu er zoveel wordt overgeboden en je kosten koper moet betalen.” Dat zijn de kosten die je betaalt bij de aankoop van een woning, zoals de overdrachtsbelasting of de kadasterkosten. Maar ik wil hoop geven, want er is veel mogelijk. Ook met een studieschuld.”

Lageman: „In ons onderzoek (zie kader)hebben we gekeken naar de succesverhalen. Hoe lukte het sommige mensen met een studieschuld wél om een huis te kopen? Een van de dingen die we vaak hoorden was dat zij directbegonnen met aflossen.”

Oké, check. Door naar tip 2. „Ga naar een financieel adviseur. Zij kunnen perspectief bieden.” Misschien is het niet meteen mogelijk om een huis te kopen, maar wel met een paar kleine veranderingen waar je zelf niet aan hebt gedacht.

„Dan zijn er nog andere opties zoals je ouders laten meetekenen bij de hypotheek. Daar zitten voorwaarden aan vast. Het houdt in dat ouders garant staan. Sommige gemeenten hebben startersleningen. Daarmee kun je het verschil tussen het hypotheekbedrag dat je kan krijgen en de prijs van een woning opvangen. En er zijn hypotheekverstrekkers die, als je al heel lang een hoge maandelijkse huur betaalt, bereid zijn dat mee te nemen in de overweging.”

Samenvattend: begin met aflossen wanneer je kan én ga naar een financieel adviseur zodat je in ieder geval weet waar je aan toe bent. „Veel mensen doen dat niet, omdat ze zo ellendig worden van alles wat ze lezen en horen dat ze niet meer durven. Dat is natuurlijk niet de bedoeling.”

Lageman: „Het klinkt een beetje als een open deur, maar het gebeurt toch vaak niet: hou je lasten laag en zorg dat je alle toeslagen die je kunt krijgen, gebruikt. Denk aan huurtoeslag, zorgtoeslag en studentenkortingen. Een gemiddelde achttienjarige heeft niet altijd zicht op hoeveel alles kost. Je kunt redeneren vanuit het idee dat je leeft naar wat je hebt. Je kunt ook andersom redeneren: wat heb je eigenlijk nodig? Er zijn rekentools die berekenen, terwijl je nog leent, hoe hoog je studieschuld is aan het eind. Als je elke maand een bedrag krijgt, lijkt het misschien niet veel. Maar het kan behoorlijk oplopen.”

„Dat kan”, zegt Lageman. „Een studieschuld staat niet in het overzicht van Bureau Krediet Registratie (BKR). Maar het is beslist niet aan te raden.” Haar collega Martijn van der Kooij voegt toe: „Je overtreedt de wet als je dat doet. Het is zeker niet aan te bevelen. Het staat gelijk aan fraude.”

Het mag dus niet. Wat zijn de consequenties? Je kunt bijvoorbeeld je Nationale Hypotheek Garantie (NHG) verliezen. De NHG scheldt bij executieverkoop van je huis, als je je hypotheeklasten niet meer kunt betalen, een eventuele restschuld kwijt. Verzwijg je een studieschuld? Dan moet je die restschuld zelf betalen. Bovendien zou het kunnen dat je teveel leent als je je studieschuld verzwijgt, waardoor je je hypotheeklasten niet kunt betalen en in de problemen komt.

Veel hypotheekadviseurs- of verstrekkers werken bij het aanvragen van een hypotheek tegenwoordig vaak met Ockto, dat is een app waarmee je moet inloggen bij alle overheidsinstanties, inclusief Duo. Het is dus niet eens meer altijd mogelijk om een studieschuld te verzwijgen.