Afval op de A7 tussen Drachten en Groningen gedumpt door actievoerders uit protest tegen de stikstofregels. Foto: Jilmer Postma, ANP
Trekkers mogen niet op de snelweg, en afval mag je niet op de snelweg storten. Wat voor straffen hangen actievoerders boven het hoofd?
Iedereen heeft het recht om te demonstreren. Dat houdt in dat je in het openbaar je mening mag uiten, samen met één of meerdere personen. Daarmee mag je echter geen andere wetten of regels overtreden of een gevaar vormen voor de volksgezondheid of voor het verkeer. Ook mag een demonstratie niet leiden tot verstoring van de openbare orde.
Trekkers mogen niet op de snelweg, en afvalstoffen mag je niet zomaar overal storten. Ook vernieling, brandstichting, en het dumpen van asbest zijn bij wet verboden, en bedreiging, intimidatie, en het in gevaar brengen van anderen zijn overtredingen van de wet. Wat voor straf staat er op een protestactie waarbij dit allemaal toch in meer of mindere mate gebeurt?
Met de trekker op de snelweg: overtreding wegenverkeerswet
Een trekker mag niet op de snelweg. Voertuigen mogen namelijk alleen de snelweg op als ze 60 kilometer per uur kunnen – en mogen – rijden, en met een maximumsnelheid van 40 kilometer per uur haalt een trekker dat niet. Rijd je toch met een trekker op de snelweg, dan riskeer je een boete van 410 euro.
Afval storten buiten daarvoor aangewezen stortplaats: 410 euro
Het is niet toegestaan om afval te storten buiten de daarvoor bestemde stortplaats. Wie dat toch doet, hangt een boete van 410 euro boven het hoofd. Stort je echter een bult afval op de snelweg en veroorzaak je daarmee gevaar of hinder op de weg, dan krijg je mogelijk een hogere straf.
Veroorzaken van gevaar of hinder op de weg: maximaal zes maanden gevangenisstraf, 8700 euro boete, maximaal twee jaar niet rijden
‘Het is een ieder verboden zich zodanig te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt of dat het verkeer op de weg wordt gehinderd of kan worden gehinderd’, zo staat te lezen in artikel 5 van de Wegenverkeerswet. Op overtreding van dat artikel staat een maximale gevangenisstraf van zes maanden en een geldboete van de derde categorie (8700 euro). Daar kan bijkomen dat je maximaal twee jaar niet mag rijden.
Afvaldumpingen op de A32 en A7 leidden eerder deze week tot aanrijdingen. Daarbij is tot nu toe niemand gewond geraakt.
Asbest storten waar dat niet mag: hoge boetes of zelfs gevangenisstraf
Een overtreding van de asbestregels kan een milieudelict zijn, en daar staan hoge boetes op – of zelfs gevangenisstraffen. Een man die in het ’t Harde (gemeente Elburg, Gelderland) asbest stortte op een bospad moest daarvoor 2000 euro boete betalen.
Stel dat de snelweg beschadigt door de afvaldumping, of dat er op een andere manier zaken worden vernield, dan is er sprake van nog een strafbaar feit: vernieling. Daarvoor staat een maximum gevangenisstraf van 2 jaar, maar een dergelijke straf wordt in de praktijk bijna nooit opgelegd. Meestal wordt een geldboete opgelegd, of – in ernstige gevallen en bij herharling – een taakstraf.
Brandstichting: tot 12 jaar gevangenisstraf
Het in brand steken van strobalen brengt flinke risico’s met zich mee, zeker in de nabijheid van gortdroge natuurgebieden. Bij het minste zuchtje wind kan een brand overslaan, met alle gevolgen van dien.
De maximumstraf op brandstichting verschilt, maar voor opzettelijke brandstichting geldt een maximale gevangenisstraf van 12 jaar. Als iemand daarmee in levensgevaar is gebracht, is de straf 15 jaar, en bij een dodelijk slachtoffer kan een dader levenslang achter de tralies belanden.
Op bedreiging en intimidatie staat een maximale gevangenisstraf van 2 jaar, maar in de meeste gevallen wordt er een geldboete opgelegd. Als iemand vaker veroordeeld is voor bedreiging volgt meestal een taakstraf. Pas bij ernstige bedreigingen – bijvoorbeeld met een wapen – of bij terugkerende bedreigingen wordt een gevangenisstraf opgelegd.
Wat als de politie je in de kraag vat en je voor de rechter moet verschijnen?
In de praktijk is het lastig voor de politie om in te grijpen bij de protesten op de snelweg. Om iemand aan te kunnen houden, moeten ze hem of haar op heterdaad betrappen, of zijn ze afhankelijk van getuigenverklaringen en/of camerabeelden.
Mochten de actievoerders uiteindelijk toch voor de rechter komen, dan zoekt de rechter altijd naar een passende straf. De straf die de rechter oplegt hangt af van de ernst van het misdrijf, maar ook de omstandigheden spelen mee, net als de leeftijd en voorgeschiedenis van de dader en de wettelijke kaders.
