De al zeer hoge Nederlandse boetes leiden tot andere problematiek, zoals schulden en wantrouwen in de overheid. Foto: ANP
Gebruik verkeersboetes niet als melkkoe voor de staatskas. Dat schrijven verschillende organisaties voorafgaand aan een gesprek met de Tweede Kamer in alarmerende betogen. Daarin waarschuwen zij onder meer dat de al zeer hoge Nederlandse boetes en oplopende verhogingen leiden tot schulden, ongelijkheid en afnemend vertrouwen in de overheid.
De hoogte van de boetes is in Nederland al langer onderwerp van discussie. Eerder concludeerde het Openbaar Ministerie (OM) in het rapport Boetestelsels in balans dat verkeersboetes in de loop der jaren uit verhouding zijn geraakt.
Sinds 2005 zijn de tarieven met gemiddeld ruim honderd procent gestegen, waarvan meer dan de helft door beleidsmatige verhogingen die niets met inflatie te maken hebben. De Nederlandse staatskas werd daardoor in 2025 met bijna één miljard euro gespekt, zo blijkt uit de jongste cijfers van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB).
Boetes verdriedubbelen
Dit bureau waarschuwt dat vooral de verhogingen bij niet-betalen problematisch zijn. Het CJIB roept de politiek op om door te pakken en niet langer af te wachten. Door verhogingen van 50 en vervolgens 100 procent kan een boete van 100 euro oplopen tot 300 euro, wat volgens het CJIB niet meer in verhouding is en leidt tot betalingsproblemen, vooral bij kwetsbare groepen die daardoor steeds dieper in de schulden raken.
Het kennisinstituut WODC concludeerde eerder dit jaar dat dit komt door politieke keuzes. Met boeteverhogingen wordt louter de begroting sluitend gemaakt, is de voornaamste kritiek van de onderzoekers. Zij laken dat het oorspronkelijke doel van boetes, het beïnvloeden van gedrag, hierdoor steeds verder op de achtergrond raakt.
Organisaties waarschuwen daarom dat het kabinet-Jetten het systeem onder de loep moet nemen. Zo stelt de Raad voor de Rechtspraak dat de ontwikkeling van de boetehoogte ’onwenselijk’ is en wijst zij op gevallen waarin schulden door verhogingen verder oplopen. Ook het Juridisch Loket ziet in de praktijk dat boetes snel uit de hand lopen.
’Je kan beter een flitspaal slopen dan er een te hard voorbijrijden’
Vanuit de Tweede Kamer klonk eerder al kritiek op de hoogte van verkeersboetes. Sancties voor relatief lichte overtredingen zoals 10 kilometer te hard rijden binnen de bebouwde kom, zijn inmiddels al bijna opgelopen tot honderd euro. Wie door rood rijdt, betaalt inmiddels bijna driehonderd euro. „Je kan beter een flitspaal slopen dan er een te hard voorbijrijden”, vatte voormalig SP-Kamerlid Michiel van Nispen dit eerder samen.
Kabinet weigert Kamermoties uit te voeren
Moties om boetes niet met de inflatie te laten meestijgen, ze te verlagen of het systeem te herzien kregen ruime steun in de Kamer. Toch lijkt dit aan dovemansoren gericht: zo weigert het kabinet dit uit te voeren wegens gebrek aan financiële dekking. Een verlaging van 30 procent zou leiden tot een tekort tot 300 miljoen euro per jaar, terwijl ook het schrappen van de inflatiecorrectie tientallen miljoenen aan inkomsten kost.
De grote vraag is of die terughoudendheid houdbaar is en of de Kamer dit blijft accepteren. Inmiddels ligt er ook bij de Hoge Raad een zaak over de vraag of de wettelijke verhogingen van verkeersboetes van 50 en 100 procent bij niet betalen nog wel proportioneel zijn. Mocht de hoogste rechter besluiten dat dit niet proportioneel is, moet het kabinet zich hiertoe verhouden.
