Herman (59) uit Emmen zet bedrijven voor het blok. ’We moéten slimmer omgaan met ons stroomverbruik’

Herman G. Idema (59) pakt een stift en tekent een grafiek op een stuk papier. „Kijk, zo ontwikkelt het stroomverbruik bij bedrijven zich in de loop van de dag. Om zeven uur ‘s ochtends is er een hoge piek, want dan zetten ondernemers allerlei machines aan enzovoorts. Daarna zwakt die piek weer af.”

De kunst is nu hoe bedrijven die piek kunnen afvlakken, zodat de capaciteit op het stroomnet beter wordt benut.

Steeds meer bedrijven en particulieren krijgen te maken met netcongestie. Niet alleen verbruiken we steeds meer elektriciteit, we produceren er ook meer van, met zonnepanelen en windturbines. Het stroomnet is op al deze schommelingen niet berekend.

„Alleen al in Emmen staan er honderd bedrijven op de wachtlijst om uit te breiden of voor een nieuwe aansluiting”, vertelt Idema. „Je snapt dat dit onze economische ontwikkeling remt.” Daarnaast is dit ook niet goed voor het milieu. Want elektrificatie van het productieproces is een van de manieren om de uitstoot van CO2 en schadelijke stoffen te verminderen.

„We merken dat veel ondernemers nog denken dat de soep niet zo heet gegeten wordt als zij wordt opgediend. Want tot nog toe krijgen ze altijd nog de hoeveelheid stroom waarvoor ze een contract hebben. Maar dat gaat veranderen. De boel loopt spaak als we niet veranderen.”

Daarom besloot Idema met zijn ondernemersorganisatie, de gemeente Emmen en de netwerkbedrijven TenneT en Enexis op dinsdag 7 oktober een bijeenkomst voor alle ondernemers in Emmen te beleggen in het stadion van FC Emmen. Vertegenwoordigers van de netwerkbedrijven zullen daar ook aanwezig zijn. „Inmiddels hebben zich daarvoor 60 bedrijven ingeschreven, maar het moeten er natuurlijk meer worden”, vindt Idema.

Ondernemend Emmen praat al geruime tijd met Enexis en TenneT over dit onderwerp. „Ongeveer eens per kwartaal komen we bij elkaar met een broodje. Dan bespreken we wat we kunnen doen om problemen te voorkomen en op te lossen. De conclusie luidt dat de netwerkbedrijven graag meer inzicht willen hebben in het stroomverbruik bij bedrijven. Ze willen eigenlijk achter de meter kunnen kijken. Dan kun je zien hoe je het stroomverbruik beter kunt spreiden.”

Zo ontstond het idee om met zoveel mogelijk kleine en grotere ondernemers in gesprek te gaan. Belangrijk om mee te doen, benadrukt Idema. De netwerkbedrijven kunnen eenvoudigweg niet investeren tegen de snel groeiende vraag naar netcapaciteit.

„En zelfs al zou het lukken om de capaciteit aan te passen aan de hoogste piek op de dag, dan is dat heel erg duur. Je moet enorme en ook zeer veel transformatoren gaan plaatsen. Die zijn nogal ontsierend in het landschap en ze gaan ten koste van schaarse ruimte voor de industrie.”

Bovendien, zegt Idema, het is een langdurige kwestie om het stroomnet uit te breiden. „Het duurt al acht jaar om een vergunning te verkrijgen. Daarnaast zijn er tekorten aan vakmensen en materiaal.”

Dus moeten ondernemers in hun bedrijf doen alsof ze thuis zijn. Daar zet je de vaatwasser ook niet direct na de avondmaaltijd aan, maar ‘s nachts, omdat de vraag naar stroom dan laag is en de prijs dus ook. De wasmachine kun je midden op de dag aanzetten, omdat de zonnepanelen dan veel stroom leveren.

Bij bedrijven is het principe dus hetzelfde, al zijn de processen daar wat ingewikkelder. Vandaar dat de netwerkbedrijven zo graag meer data willen over het stroomverbruik. Het maakt volgens Idema dat ondernemers over hun eigen schaduw moeten heenspringen. „Ze zijn er niet dol op die gegevens te delen. Want het zou concurrentiegevoelige informatie zijn.”

De gevolgen van niets doen zullen echter nog veel onaangenamer zijn, waarschuwt Idema. „De wachttijden voor uitbreiding of een nieuwe aansluiting zullen langer worden. Als Enexis en TenneT meer moeten investeren, zullen de netwerkkosten sterk omhoog gaan. Die zijn in de afgleopen vijf jaar voor elektriciteit al met 88 procent gestegen en met 37 procent voor gas. Bedrijven die minder stroom verbruiken dan in hun contract staat, zullen onder druk worden gezet om hun contract af te schalen. If you don’t use it, you lose it.”

Bij Enexis zijn ze blij met de inspanningen van Idema, meldt woordvoerder Diederik van Herwijnen. „We maken graag gebruik van de ideeën van slimme ondernemers om de netcapaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten. Landelijk hebben we 9000 bedrijven op de wachtlijst staan die graag willen uitbreiden of een nieuwe aansluiting willen.”

Met individuele bedrijven zoekt Enexis al vaak de samenwerking. Van Herwijnen noemt papierfabrikant Sappi uit Maastricht. Het bedrijf heeft veel stroom nodig voor de productie van hoogwaardig papier en karton en wil ook graag het gecontracteerd vermogen verhogen van 37 naar 48 megawatt. Dit is vooral nodig voor een tweede elektrische boiler.

Na veel overleg en onderzoek heeft Sappi nu een systeem ontwikkeld om wat meer warm water te maken wanneer er overcapaciteit is op het stroomnet en wat minder bij ondercapaciteit.

Iets dichter bij huis, bij tankstation Green Planet bij Pesse, slaat ondernemer Edward Doorten stroom van zijn 1400 zonnepanelen op in zijn batterijopslag, om het vervolgens weer aan elektrische auto’s te kunnen leveren. Door data uit te wisselen met Enexis is hier een systeem ontstaan waarbij de pieken en dalen in vraag- en aanbod op het stroomnet afgevlakt kunnen worden.

Maar in Emmen is het dus de bedoeling dat alle ondernemers in gesprek gaan over dit soort oplossingen. „We zullen het echt met elkaar moeten doen”, zegt Idema. „We moeten slimme oplossingen bedenken, want het gaat anders veel te lang duren en veel te veel geld kosten.”