Boeren reageren furieus op uitgelekte plannen om de stikstofuitstoot fors te verminderen. 'Een kaalslag voor het platteland'

In plaats van weer een ‘geitenpaadje’ te bewandelen moet er nu eindelijk werk worden gemaakt van de verduurzaming van de landbouw. Dat helpt bovendien ook om de klimaatproblemen op te lossen. Aldus Johan Sliggers (gewezen themacoördinator verzuring van het ministerie van milieu) en ‘stikstofprofessor’ Jan Willem Erisman van de Leidse universiteit.

Het tweetal constateert in het Tijdschrift Milieu dat de Nederlandse overheid er sinds 1971 niet in slaagt de problemen rond overschotten van mest, stikstof en ammoniak onder controle te krijgen. Dit hoewel er sinds die tijd allerlei maatregelen zijn genomen. Ondanks richtlijnen voor ammoniak en nitraat en een aantal wetten en programma’s zucht de Nederlandse natuur nog steeds onder de uitstoot van stikstof, ook al is die wel fors afgenomen. Maar het is lang niet genoeg.

De oplossing? Minder beesten en vooral minder koeien, denkt Sliggers. Dat kan bijvoorbeeld door een belasting te heffen als een boer per hectare meer dieren houdt dan ecologisch verantwoord is. De opbrengsten daarvan moeten gaan naar omschakeling naar duurzame landbouw, net als de vijfentwintig miljard die het kabinet uittrekt om boeren uit te kopen.

Ook de Europese landbouwsubsidies – 800 miljoen euro per jaar – moeten naar verduurzaming gaan en niet als hectaresubsidie worden uitgedeeld. Beide experts zien overigens een grote rol weggelegd voor heffingen en subsidies.

Uit een uitgelekte nota van het ministerie van landbouw blijkt dat de stikstofuitstoot in delen van Nederland met 70 tot 80 procent omlaag moet. Vooral in Noord-Brabant en de Gelderse Vallei gaat het mes in de veestapel. De provincies maken daar nu plannen voor en krijgen hiervoor een jaar de tijd. In Noord-Nederland zijn overigens veel kleinere reducties nodig.

Boerenorganisaties reageren woedend op dat nieuws. Agractie zegt dat de Gelderse Vallei en andere gebieden worden ‘leeg geveegd’. ,,Het kabinet gaat door op ramkoers en gebruikt alle middelen. Boeren worden geofferd bij de herinrichting van Nederland.’’ De organisatie roept boeren op massaal ‘weerstand’ te bieden en in actie te komen.

LTO noemt de uitgelekte reductievoorstellen absurd en vreest voor een kaalslag op het platteland. ,,Voor LTO is de grens bereikt. We zullen onder geen beding accepteren dat onze leden zo worden behandeld. De hoop op enig realiteitsbesef is gelegen bij provinciebesturen. Zij worden samen met boeren in deze onmogelijke positie gemanoeuvreerd. Wij roepen provincies op tot stevig verzet tegen deze onmogelijke Haagse dictaten.’’