Fenna Bronsema krijgt na jaren ellende eindelijk erkenning voor de schade aan haar boerderij. Foto: Jan Willem van Vliet
Haar boerderij viel bijna uit elkaar, maar Fenna Bronsema hoorde jarenlang dat het niet om mijnbouwschade kon gaan. Nu gloort er hoop aan de horizon. „Ons leven stond jarenlang stil, maar dat is achter de rug.”
Haar vensterbank is doormidden gebroken, kozijnen zijn ontzet en centimeters dikke scheuren ontsieren vrijwel elke muur. Jarenlang moest Fenna Bronsema (62) knokken om erkenning te krijgen dat de schade aan haar eeuwenoude boerderij in ‘t Dorp vlakbij Lutjegast door de gaswinning kwam. Die erkenning is er nog steeds niet, maar het herstel volgt straks wél. Volgende week zetten Fenna en haar man Hein (70) hun handtekening onder de plannen, die enkele tonnen kosten.
In april 2023 zaten de twee nog in een diep dal, vertelden zij destijds aan DVHN. Ze hebben sinds 2015 te kampen met een zwaar beschadigde boerderij en stookten zich een ongeluk als gevolg van alle kieren en gleuven in de buitenmuren. De logeerkamer achter de voorgevel uit 1847 werd vermeden, uit angst dat de boel zou instorten. Een gedroomd pensioen na een melkveehoudersbestaan veranderde in een nachtmerrie.
Het echtpaar was overtuigd dat de nabijgelegen gaslocatie in Eibersburen de schade aan hun panden had veroorzaakt. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) wilde daar niet in mee. De schade zou komen door droge zomers, slappe klei of een zwakke fundering, maar in elk geval niet door de gaswinning. Geen recht op compensatie, dus.
Het frustreerde de Bronsema’s: waarom werd hun schade niet erkend en die in de kern van het aardbevingsgebied wél? Het echtpaar woonde niet in aardbevingsgebied en had daardoor te maken met de omgekeerde bewijslast, waarbij je met bewijs moet komen dat schade aantoonbaar door mijnbouw komt.
De boerderij van Fenna en Hein Bronsema in 't Dorp nabij Lutjegast. Foto: Jan Willem van Vliet
In mei 2023 veranderde alles. In een langverwacht nieuw schaderapport van het IMG werd de schade aan een van de muren tóch erkend als mijnbouwschade, terwijl dat in eerdere rapporten nooit het geval was. Later die maand belde voorzitter Els van Schie van het Interventieteam Vastgelopen Situaties. Dat is een onafhankelijke club die hoofdpijndossiers uit het slop moet trekken.
„Ze wilde in gesprek over een oplossing. Ik had nooit gedacht dat ze uit het niets een handreiking zouden doen, maar dat gebeurde toch”, zegt Fenna.
Tussen 2020 en 2024 pakte het interventieteam 48 vastgelopen situaties op. Voor 41 van de betrokken huiseigenaren is intussen een oplossing gevonden. De meestenvan hen wonen in Eemsdelta en Midden-Groningen. Fenna Bronsema is de enige uit Westerkwartier. Het interventieteam vergoedt de schade aan de boerderij.
Na enig vallen en opstaan ligt twee jaar later een plan klaar om de boerderij onder handen te nemen. Over de oorzaak blijft onenigheid, maar dat maakt niet meer uit nu het probleem wordt aangepakt. Dat gebeurt door het aanbrengen van nieuwe heipalen en vloeren en het vervangen van een aantal buitenmuren. De karakteristieke voorgevel wordt versterkt.
„Nooit gedacht dat ze uit het niets een handreiking zouden doen.” Foto: Jan Willem van Vliet
Over anderhalf jaar hopen Fenna en Hein Bronsema in een herstelde boerderij te wonen. „We zaten héél diep in de strijd, de stress eiste zijn tol. Maar nu worden we heel goed geholpen”, zegt Fenna dankbaar. „Als alles klaar is, gaan we van ons pensioen genieten. Ons leven stond jarenlang stil, maar dat is eindelijk achter de rug.”
