Nieuw theatergezelschap Zuster! zoekt naar de lach in familietragiek

Dorpshuis De Warf in Warfhuizen schuifelde zondagmiddag vol voor de try-out. Een uniek zaaltje. Neem dat hoge toneel, voor goed zicht, neem de harmonica-achterwand, die eenmaal opengeschoven de kantine onthult. Proost. Nu geschiedde dit direct nadat Marieke Klooster, Gerdy Niehof en Nina van der Woude er De Freudjes, geen familie hadden gespeeld.

Het toneelstuk is origineel van mugmetdegoudentand, pakweg 10 jaar geschreven door Joan Nederlof. Waar ‘de mug’ is opgeheven, zijn Klooster en Niehof juist net aan een nieuw gezelschap begonnen: Zuster! Met De Freudjes als aftrap. In het stuk strijden drie zussen onderling, onderhuids en ook wel daarboven over de vraag wie de mantelzorg op zich neemt voor mams, die onzichtbaar ergens boven ligt weg te kwijnen.

Klooster: ,,Vinden we allebei leuk, familietragiek blootleggen met humor, zodat die zwartgallige kant goed naar boven komt en we daar samen hard om kunnen lachen.” Niehof: ,,Eén uitspraak vind ik mooi: breng de humor ernstig, en de ernst met humor. Het absurdisme van Carver, daar hou ik van.” Klooster: ,,Absolutely Fabulous!” Al geven ze toe dat de tragedie van die Freudjes niet zomaar weg te lachen valt. Klooster: ,,We moeten er spelend ook voor oppassen dat het niet te taai wordt.”

Niehof en Klooster kennen elkaar al jaren. Klooster: ,,Ik gaf stemles op de Jeugd Theater School in Groningen toen Gerdy in de productiegroep zat. Later speelden we samen bij De Steeg.” Niehof: ,,Dat klikte zo goed, dat we besloten om ooit iets met elkaar te doen. Alleen deed ik toen de toneelopleiding in Maastricht. De afstand was te groot.”

Dat veranderde toen ze in 2018 terugkwam naar Groningen. En al helemaal toen ze in 2023 bedacht om een drieluik over zussen te maken, met een monoloog als eerste. ,,Ik heb twee zussen. Er lagen genoeg verhalen voor een voorstelling. Ik kreeg een toekenning van de Kunstraad. Maar ‘t kwam te vroeg. Er moest nog van alles omheen worden georganiseerd. Speelplekken, zakelijke leiding, een bestuur. Een stichting dus. ” Klooster: ,,Ook ik wilde een stichting. Dan moet je direct nadenken over je signatuur.”

Die stichting kwam er en vervolgens een projectplan voor De Freudjes. Klooster: ,,Zoals we dat willen met Zuster! kozen we in onze argumentatie voor de vrouw als uitgangspunt.” Niehof: ,,Voor onze gezamenlijke liefde voor het Noorden ook”. Zij groeide op in Hellum, Klooster in Scheemda. Klooster: ,,En de keuze voor sterk, bestaand repertoire kwam ook goed over, denk ik. Bij Vrouw Holland maakte we alles zelf. Hoeft van mij even niet zo. Ik was er sowieso altijd beter in om mijn tanden te zetten in iets dat er lag.”

Diversiteit en inzet van talent zijn geheide subsidiecriteria. Niehof: ,,We zijn heel blij met Nina van der Woude” Klooster: ,,Ze zet een prachtige jongste zus neer. Verder nemen we een techniek-stagiair mee van het Noorderpoort waar ik lesgeef. Daar is een opleiding Content Creation, oftewel, hoe breng je je product via de socials aan de man.”

Een stuk dus geschreven door een vrouw, gespeeld door vrouwen en geregisseerd door een vrouw: Lies van der Wiel; een ervaren kracht, onder meer werkend voor De Noorderlingen, die wel raad weet met teksttoneel. ,,Misschien doen we ooit iets met muziek”, zegt Klooster, ,,maar teksttoneel is het uitgangspunt. Daarvan is in Groningen erg weinig aanbod.”

Nog twee Groningse elementen: Kiek Groendijk (ex-NNT) als technicus en decorontwerper Janco van Barneveld die een dijk van een huiskamer neerzet, inclusief een trap naar die zieke moeder. Niehof: ,,Voor het vervoer hebben we een flinke bus nodig. In de toekomst moeten we per voorstelling bedenken of het ook anders kan. We hebben nu echt stevig geïnvesteerd. Ik ben er trots op dat we al zo vaak kunnen spelen.”

Klooster: ,,En nu hopen dat het zó goed gaat dat die speelplekken ons vaker willen hebben. We moeten op den duur onszelf zien te bedruipen. Je kunt niet steeds op projectsubsidie rekenen. Ik vind het wel erg leuk om naast theaters als Kielzog, De Klinker, Vanberesteyn, Martiniplaza – kleine zaal, haha! – ook in die zaaltjes als De Warf te staan.”

De twee hopen dat ze hun voorstelling volgend jaar te kunnen voortzetten, op nieuwe plekken. Niehof: ,,Een nieuwe productie volgt pas in 2027. We nemen er de tijd voor. We lezen nu verschillende stukken.”

Wáár dat stuk wordt gemaakt staat al wel vast. Klooster: ,,We worden de vaste artist in residence in De Blauwe Schuit, bij Simonique Kraandijk, in Winsum. Simonique wordt ook onze zakelijk leider. Hartstikke leuk.”