Elke woensdag geeft Jelte Olthof, universitair docent Amerikanistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, commentaar op de politiek van de Amerikaanse president Trump. Vandaag aflevering 49.
„Het lijkt er sterk op dat Trump terugkomt op zijn slush fund, een pot van bijna 2 miljard dollar die bestemd is voor iedereen die vindt dat hij of zij dwarsgezeten is door de Biden-regering. Door flinke kritiek en een zwakke juridische basis lijkt het erop dat hij nu bakzeil haalt, en dat is niet helemaal hoe we hem kennen.
Dat heeft deels te maken met de aankomende tussentijdse verkiezingen, maar ook met het feit dat het ministerie van Justitie onder Trump steeds meer tekenen van ontregeling vertoont. Dat beginnen rechters en de bevolking in de VS ook te merken.
Exodus
Sinds Trump aan de macht is, kampt het ministerie met een ware exodus. Zo’n 10.000 mensen, ongeveer een vijfde van het totaal, zijn vertrokken sinds zijn aantreden. Een groot deel omdat ze het niet eens zijn met de procedures die steeds vaker worden genegeerd.
Dat is opvallend omdat het ministerie na het Watergateschandaal, waarbij justitie voor politieke doeleinden werd ingezet en dat leidde tot het aftreden van president Nixon in 1974, jarenlang werkte aan het herstel van zijn reputatie. Het wilde laten zien dat het onafhankelijk opereerde en zich niet liet gebruiken om politieke tegenstanders aan te pakken. Dat laatste is exact wat Trump nu doet.
De president stuurt zijn juristen achter iedereen aan met wie hij een appeltje te schillen heeft. Hij gebruikt het recht om mensen te intimideren. Veel juristen willen zich daar niet voor lenen en stappen op.
Fouten stapelen zich op
Het gevolg is dat afdelingen niet meer volledig op sterkte zijn, waardoor fouten zich opstapelen. Dat doet denken aan het toeslagenschandaal in Nederland. Ook daar werd zichtbaar hoe interne kritiek werd genegeerd en bewijzen voor eigen falen onder de pet werden gehouden.
Diezelfde dynamiek lijkt nu op grote schaal zichtbaar in de Verenigde Staten. Rechters kunnen er steeds minder vanzelfsprekend van uitgaan dat overheidsjuristen de waarheid spreken. Juristen worden zo een verlengstuk van politieke macht.
Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Rechters die deze ontwikkeling aankaarten, worden door het ministerie weggezet als politieke activisten, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.
Rechters die deze ontwikkeling aankaarten, worden door het ministerie weggezet als politieke activisten
Voor de gemiddelde Amerikaan heeft dat gevolgen. Wanneer de federale overheid haar taken niet goed uitvoert, worden wetten minder goed gehandhaafd. Het slush fund laat bovendien zien hoe een ministerie voor politieke doeleinden kan worden ingezet. De leegloop laat gaten achter die moeilijk op te vullen zijn, waardoor juridische procedures steeds minder zorgvuldig kunnen worden gecontroleerd, met alle gevolgen van dien.”
