Rem op basispakket scheelt zorggeld, maar partijen weten niet hoe. ‘Noem het maar gratis bier’

Als de teugels niet worden aangetrokken, gaat de helft van de uitgaven van het Rijk in 2040 naar de gezondheidszorg. Dat partijen in hun verkiezingsprogramma kijken hoe de zorg slimmer en goedkoper kan worden georganiseerd en bekostigd, is dan ook begrijpelijk.

Het duurder maken van het eigen risico (VVD, CDA, JA21, CDA en Volt willen dit) is zo’n ingreep waarmee er kan worden bespaard.

Een andere knop waar de politiek aan kan draaien is het basispakket. Door strenger te worden op het toestaan van nieuwe medicijnen en behandelingen in het pakket dat vergoed wordt door de zorgverkzering kan in theorie fiks worden bezuinigd. VVD, D66, SGP, ChristenUnie, Volt en JA21 denken zo ongeveer een half miljard op de begroting te besparen, in 2030.

Bram Wouterse, universitair hoofddocent (Radboudumc) op het gebied van het betaalbaar houden van de zorg, is niet verbaasd dat partijen hun vizier hebben gericht op het basispakket. ,,Het is logisch, omdat een heel groot deel van de nieuwe behandelingen nu automatisch vergoed wordt”, zegt Wouterse. ,,Dan moet je denken aan zo’n 90 procent.”

Die andere 10 procent valt in het gesloten deel van het basispakket. Dure geneesmiddelen moeten eerst door het Zorginstituut Nederland worden onderzocht op werkzaamheid en kosteneffecitiviteit. Daarna wordt er advies uitgebracht aan de minister van Volksgezondheid, die uiteindelijk beslist of een medicijn wordt toegevoegd aan het basispakket.

,,In het gesloten deel van het systeem gebeurt dus al wat sommige partijen ook willen bij zorg die nu automatisch vergoed wordt”, verduidelijkt Wouterse. Het roept de vraag op welke zorg dat precies betreft, die nu nog ,,als automatisme” zoals Dilan Yesilgöz (VVD) het noemt in het basispakket belandt. ,,Dat zijn vooral nieuwe behandelingen door medisch specialisten, die zelf vinden dat deze verbeteringen voldoen aan de stand van de wetenschap en praktijk.”

Dat dit automatisme steeds meer met argusogen wordt bekeken, snapt Wouterse wel. ,,Als docent zou ik ook wel zelf willen bepalen hoeveel studenten er maximaal worden toegelaten tot het college”, zegt Wouterse. ,,Maar dat is niet zo.”

Maar hoe moet dat dan precies, het bevriezen of op z’n minst beperken van de toegang tot het basispakket? Er kan alleen fors worden bespaard als er helemaal geen nieuwe behandelingen uit het open deel van stelsel worden toegevoegd. Of dat dit alleen kan wanneer er ook behandelingen uit het basispakket verdwijnen, elke keer als er iets nieuws aan wordt toegevoegd.

,,Dat is iets waar de partijen zich niet over uitspreken”, zegt Wouterse. ,,Ze komen niet met concrete oplossingen. Ook niet als ze wordt gevraagd duidelijk te maken hoe ze precies willen checken of een nieuwe behandeling toegevoegd mag worden aan het basispakket.”

De bezuinigingen die de genoemde partijen denken in te boeken op de zorg, zullen dus nooit zo hoog uitpakken, verwacht Wouterse. ,,De intentie is heel goed, maar het bedrag dat ze verwachten te winnen is veel te hoog ingeschat. Noem het maar gratis bier.”