In Meppel ging precies om twaalf uur het stembureau open in cafe De Gieter. Burgemeester Arjen Maathuis bracht als eerste zijn stem uit. foto: Wilbert Bijzitter
De eerste exitpolls van de gemeenteraadsverkiezingen wijzen op winst van lokale lijsten en protestpartijen terwijl GroenLinks-PvdA en D66 hun zetels redelijk lijken vast te houden.
Omdat in veel gemeenten een aantal rechtse partijen zoals de PVV, JA21 en Forum niet meededen lijken veel proteststemmen tegen migratie bij lokale partijen terecht te komen. Gevestigde partijen op het midden en rechts zoals de VVD doen het in de eerste polls wat minder. De voorlopige tussentijdse uitslagen in Groningen en Drenthe wijzen op winst voor FVD en PVV, in gemeenten waar die partijen meedoen.
De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen lijkt dit jaar iets hoger dan vier jaar geleden, toen aan het einde van de coronaperiode minder dan de helft van de Nederlanders ging stemmen voor de gemeenteraad. Toch zal de opkomst nog steeds veel lager uitpakken dan bij de landelijke verkiezingen van vorig jaar.
Landelijke en internationale thema’s
Landelijke en internationale thema’s zoals de oorlog in het Midden-Oosten en de hoge energieprijzen beheersen het nieuws, maar hebben weinig weerslag in deze verkiezingen. De landelijke partijen hebben er deze campagne ook geen peiling van hun populariteit van gemaakt, ook omdat het kabinet-Jetten nog maar net is aangetreden.
De lokale partijen waren in veel gemeenten in Groningen en Drenthe de afgelopen jaren al de grootsten en lijken die groei vast te houden. De eerste exitpolls van gemeenten zoals Den Haag, Doetinchem, Noardeast-Fryslan en Venlo wijzen op een forse winst van lokale lijsten. Ook partijen die zich keren tegen de gevestigde orde en tegen de komst van asielzoekerscentra staan op winst.
Exitpoll
De eerste polls duiden ook op een behoud van de aanhang van GroenLinks-PvdA. Vier jaar geleden deden de PvdA en GroenLinks nog apart mee. Maar opgeteld komt de linkse combinatie vaak op ongeveer evenveel zetels uit als de vorige keer. Daarmee zou het landelijk de tweede partij zijn, na de lokalen. Maar de uitslagen en polls van de grote steden moesten tegen sluitingstijd van deze krant nog binnenkomen.
Bij de exitpoll in Den Haag viel de enorme winst van Hart voor Den Haag van Richard de Mos op. Den Haag is wel een apart verhaal omdat De Mos door justitie werd vervolgd wegens fraude en uiteindelijk werd vrijgesproken. Daardoor kan de uitslag ook als een protest tegen het Openbaar Ministerie worden gezien.
Premier feliciteert lokale partijen
In de enige gemeente in Noord-Nederland waar een exitpoll is gehouden, Noardeast-Fryslan met als hoofdstad Dokkum, valt het verlies van de Friese nationale partij FNP en een andere lokale partij SIN op, terwijl het CDA met 5 zetels juist groeide. Verder viel in de exitpoll daar de winst van Liberaal Noardeast-Fryslan op, een partij die zich duidelijk heeft uitgesproken tegen een azc.
