De NAM wordt strafrechtelijk vervolgd. Foto: ANP/ Vincent Jannink
De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) weerspreekt illegaal en buiten de boeken om gevaarlijk afvalwater in de grond te hebben geïnjecteerd. Dat justitie dat blijft benoemen, steekt het gaswinningsbedrijf.
Dat kwam naar voren tijdens een tweede niet-inhoudelijke regiezitting bij de meervoudige strafkamer van de rechtbank in Zwolle. De NAM wordt onder meer verdacht van het illegaal injecteren van tientallen miljoenen liters gevaarlijk afvalwater in de grond van Groningen. Dat zou eerst zonder (juiste) vergunning zijn verwerkt in Delfzijl en Farmsum. Om het vervuilde water daarna illegaal in de grond bij Borgsweer te stoppen.
‘NAM altijd transparant geweest’
Het gaswinningsbedrijf uit Assen, onderdeel van Shell en ExxonMobil, vindt het eigenlijk ongelooflijk dat zij zich bij de strafrechter moeten verantwoorden. Vooral het verwijt dat de NAM niet transparant is geweest over hun afvalbeleid, steekt het bedrijf. Volgens advocaat Francien Rense is het tegenovergestelde waar. ,,Vanaf het begin is de NAM transparant geweest en is alles in nauw overleg gedaan met de autoriteiten.”
Sinds 1972 wordt bij Borgsweer afvalwater teruggepompt in de Groninger grond. Het is ‘s lands grootste injectielocatie.
De NAM-advocaat zei het niet met zoveel woorden, maar dat ze de handelswijze van het Openbaar Ministerie slordig vindt, kwam wel goed naar voren. Zij stipte aan dat justitie heeft verzuimd om met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de provincie Groningen te overleggen of er ook echt dingen zijn misgegaan rond de afvalverwerking van de NAM. ,,Die stap is overgeslagen, maar er komt wel een ingrijpend strafrechtelijk onderzoek uit.”
‘Justitie houdt boot af’
Onderzoek ‘Zeus’ startte in 2016, maar het gaswinningsbedrijf hoorde pas jaren later (eind 2021) dat er een strafzaak tegen hen werd opgebouwd. Advocaat Rense zegt dat de NAM dolgraag wil uitleggen hoe de vork in de steel zit, maar justitie houdt volgens de aardoliemaatschappij de boot af. ,,Hadden we de feiten besproken voordat het een strafrechtelijk onderzoek was geworden, dan hadden we hier niet gezeten.”
Dat de NAM illegaal handelde, werpt het bedrijf dan ook verre van zich. Rense waarschuwde daarbij ook voor de toon die wordt gevoerd rond afvalwaterinjectie. ,,We moeten waken voor onnodige onrust onder de bevolking.” Toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft vorig jaar nog expliciet gemeld dat de injectie van productiewater veilig is.
Het Openbaar Ministerie spreekt op zijn beurt van tientallen miljoenen liters aan gevaarlijk afval die zonder (juiste) papieren in de grond zouden zijn gestopt. Een van de twee officieren van justitie die op de zaak-Zeus zijn gezet sprak van ,,een structurele werkwijze” van de NAM en dat over een periode van meer dan tien jaar. ,,De NAM had de regie van het moment dat het afval ontstaat bij de gaswinning tot aan de injectie bij Borgsweer”, aldus de aanklager die het gaswinningsbedrijf uit Assen aanwreef afvalstoffen te hebben ,,weggemengd”.
Door de handelswijze van de NAM had de overheid deze ,,afvalstromen niet in zicht.” Er zijn volgens de twee aanklagers illegaal miljoenen liters vervuild afvalwater in de diepe ondergrond van Groningen gestopt waar ,,26 olympische zwembaden mee hadden kunnen gevuld”. Ter nuance: dat is een fractie van de totale hoeveelheid afvalwater. ,,Maar het gaat ook niet om een klein emmertje”, aldus de officier die vier vragen aankondigde waar deskundigen zich over zouden moeten buigen.
De rechtbank in Zwolle gaat die deskundigen benaderen om een aantal vragen te kunnen beantwoorden. Waarschijnlijk zal er over een half jaar duidelijkheid zijn. En dan zal – ijs en weder dienende – volgend jaar februari of maart de strafzaak inhoudelijk worden behandeld.
