Alfa-college in Groningen blaast bijna uitgestorven ambachten nieuw leven in. Wim (62): ‘Het is vijf voor twaalf’

Dat zegt pianorestaurateur Wim Hoving (62) uit Groningen. Hij is bestuurslid van de Restauratoren Vereniging Noord (RVN), waar restauratoren uit Groningen, Drenthe en Friesland sinds 1994 hun kennis en ambacht bundelen.

Hij maakt zich zorgen: ,,We zitten te springen om ambachtslieden. Er is een groot tekort. De gemiddelde leeftijd van de meeste ambachtslieden is hoog. Er zijn bijna geen opvolgers. Kennis opgedaan in jaren werk dreigt verloren te gaan. Het is vijf voor twaalf.’’

Om die reden richtte Hoving eind 2024 de stichting De Kunst van Kennisoverdracht op. Daarmee wil hij jongeren enthousiast maken voor het restauratievak. ,,Wie anders restaureert straks onze monumenten, onze oude kerken en boerderijen.’’

De stichting zoekt samenwerking met scholen en opleidingsinstituten. Een eerste samenwerking is er al: volgende week woensdag is de aftrap bij de opleiding bouw aan het Alfa-college.

Restauratie- en decoratieschilder Lut Gielen uit Garmerwolde komt dan langs om studenten te vertellen over verf, kleur en kleurhistorisch onderzoek. ‘We gaan het laten vonken om een vonk(je) over te laten springen’, schrijft ze op LinkedIn.

Gielen is lid van de RVN en gespecialiseerd in het herstellen van historische schilderingen en het onderzoeken van kleurgebruik in monumentaal erfgoed. Dat hoeft niet alleen op steen te zijn. Zo staat ze op een hoogwerker onderzoek te doen naar de originele kleuren van de historische perronkappen van het Groninger Hoofdstation. Zo is ze bezig op museumschip Familietrouw, dat bij het Kapiteinshuis in Nieuwe Pekela ligt, om twee piepkleine schilderingen te conserveren.

Docent Dirk Veldman, specialist in bouw, renovatie en restauratie, begeleidt de studenten op het Alfa-college. Hij ziet de opleiding als een broodnodige investering in de toekomst. ,,Studenten leren niet alleen de kneepjes van het vak, maar ook hoe ze moeten samenwerken, keuzes maken en omgaan met de vraag: wat herstel je wel, en wat laat je bewust zoals het is? Ze moeten materiaalkennis hebben en weten van verhoudingen, geschiedenis en oude technieken.’’

De opleiding is in september 2024 gestart en combineert leren op school met werken in de praktijk. Studenten tussen de 18 en 45 jaar (ook zij-instromers) komen uit verschillende bedrijven en opleidingen. ,,Zo leren ze ook van elkaar’’, zegt Veldman.

„In de lessen ligt de nadruk op traditionele technieken en materialen. Het gaat om verdiepen, kijken, luisteren en net iets anders doen dan een ander. We gaan ook op stap, met de Monumentenwacht bijvoorbeeld. Hoe werd er vroeger gewerkt, kunnen wij dat ook en hoe pakken we dat aan?’’

De opleiding is gekoppeld aan het bredere initiatief Erfgoedlab Groningen, in 2023 opgezet door de provincie Groningen. Mensen uit verschillende organisaties werken samen om waardevol erfgoed te bewaren en er op een slimme manier mee om te gaan. Hoving: ,,Het gaat om kennisoverdracht, dat is heel belangrijk, weten waar je het over hebt.’’

Zijn stichting sluit daar naadloos op aan. ,,Je ontdekt nieuwe dingen en ontwikkt een diepere waardering voor de projecten waar je aan werkt’’, betoogt hij. „Ambachtelijk vakmanschap krijgt zo weer de aandacht die het verdient. En dat is hard nodig. Want zonder nieuwe vakmensen dreigt eeuwenoude kennis voorgoed verloren te gaan.’’