Esmée (29) helpt een klant in haar winkel en hoort na 20 minuten: ‘Dankje! Ik bestel de boeken op Amazon’

Dik twintig minuten was Esmée Uiterwaal-Eenkhoorn (29) bezig met de klant. Ze kwam voor een nieuw boek naar Esmee haar boekenwinkel One More Chapter in de Zwanestraat in Groningen. Esmée gaf haar met alle liefde tips en aanraders, zoals ze dat bij al haar klanten doet. Een stapel boeken lag inmiddels op de balie.

„Oké, dankje! Ik maak even een foto van deze boeken en dan bestel ik ze op Amazon.”

Esmée was met stomheid geslagen over deze opmerking. „Ik wist echt niet wat ik hierop moest reageren, dus zei ik niks”, zegt ze. „Als je dat doet ben je echt grof en compleet blind voor wat je doet als klant”, vindt Elianne Nijborg (37) van Walter’s Bookshop, een andere Engelse boekhandel in de stad. Zij maakte ooit iets soortgelijks mee bij een andere werkgever.

Later postte Esmée over het voorval op Instagram, nadat ze had gezien dat een andere kleine boekhandel moest sluiten vanwege concurrentie van Amazon. Met de boodschap: „We zijn een etalage voor Amazon geworden.”

Het moment met de vrouw die domweg zei dat ze het boek op Amazon ging bestellen, is een uitzondering. De meeste mensen spreken het niet uit. Wat ze vaker ziet gebeuren is dat mensen in de winkel wat rondneuzen en heimelijk de boeken die ze leuk vinden online opzoeken. „Vaak zien ze dan dat ze soms wel een tientje goedkoper zijn online.”

Waarom is dat zo? Amazon is een enorm bedrijf dat veel meer verkoopt dan alleen boeken. Die boeken verkopen ze voor inkoopprijs en het gebrek aan winst maken ze goed met andere producten of ze nemen het voor lief. Ze hopen hiermee volgens Esmée een monopoliepositie te krijgen op de boekenverkoop. Het doel is om kleine, fysieke, boekhandels omver te werpen.

Esmée: „Amazon heeft ook Goodreads in handen. Dat is een website waarop lezers kunnen bijhouden wat ze lezen en reviews kunnen schrijven. Maar zij maken ook lijstjes met aanraders. Daarin staan alleen boeken die passen binnen een bepaald straatje. Zo beïnvloeden ze dus wat mensen lezen en dus wat ze denken.” Wellicht ten overvloede: Amazon is in handen van Jeff Bezos, een van de grote donateurs van Trump.

De lage prijzen op Amazon zijn volgens Esmée een heikel discussiepunt op Booktok (de kant van Tiktok waar over boeken wordt gediscussieerd) en Instagram. „Sommige mensen zien de voordelen er van. Als boeken goedkoper zijn, is lezen toegankelijker. Er zijn de laatste jaren veel jonge lezers bijgekomen, onder meer door Booktok. Zij kunnen niet altijd boeken kopen van meer dan 20 euro.”

Maar voor kleine Engelse boekhandels is de concurrentie van Amazon ongemakkelijk en iets waar ze al jaren mee worstelen. Dit is specifiek een probleem voor Engelstalige boekhandels, omdat er voor deze boeken geen vaste prijzen zijn (zoals dat bij Nederlandse boeken wel is). Bij One More Chapter zul je een boek als Fourth Wing (een populair fantasyboek) niet voor 10 euro tegenkomen. Dat is de inkoopprijs. Als Esmée hem voor die prijs zou verkopen, wie betaalt dan haar huur, haar loon en alle andere kosten die ze maakt?

Een grotere boekhandel als Van der Velde (met vestigingen in Groningen, Assen en Friesland) heeft er minder last van omdat hun aanbod veel groter is, al verkopen ze ook Engelse boeken. „Klanten moeten het je gunnen”, zegt Carola Hubers (42) van Van der Velde Assen. „Wij hebben het geluk dat er geen andere Engelse boekhandels in Assen zijn. Maar wij kijken ook met verbazing naar Amazon. Het kan soms echt niet uit.” Hubers vertelt dat ze klanten soms zelfs aanraadt om online te bestellen, omdat het zoveel goedkoper is en Van der Velde het niet even goedkoop aan kan bieden. „Maar dat is bij hele specifieke nicheboeken. Dat onthouden ze ook weer, waardoor ze het ons de volgende keer weer gunnen.”

De boekhandel is er vooral voor de beleving, zegt Carola. „Ik zie vaak groepjes rond de tafels staan kijken en bespreken wat ze lezen. Dat krijg je online niet.” De truc volgens Elianne van Walter’s is bovendien om boeken aan te bieden waarvan mensen nog niet wisten dat ze ze wilden lezen. „Wij leggen niet de meest populaire boeken vooraan, maar juist boeken waar mensen zich door laten verrassen. Als dat gebeurt, kopen ze het hier meestal ook. We struinen alle catalogi van uitgevers af om de meest bijzonder uitgaves te vinden.”

En er is natuurlijk het persoonlijk contact dat je alleen vindt bij lokale boekenzaken. Bij Amazon is er geen medewerker die twintig minuten de tijd neemt om persoonlijke aanbevelingen te doen of met je te praten over de verfilming van een boek. Want als er iets is wat lezers net zo graag doen als lezen, dan is het wel praten over wat ze hebben gelezen.

„De meeste mensen weten niet dat Amazon zo destructief is voor kleine boekenzaken. Als ik het ze vertel, maakt het wel indruk.” Maar het voelt voor Esmée ook als een spagaat. „Ik weet dat sommige van mijn klanten soms bij mij kopen en soms online. Ik wil hen niet aanvallen. Het maakt me niet uit bij welke boekenzaak je boeken koopt, als je ze maar niet bij Amazon bestelt.”