F-35’s van Vliegbasis Leeuwarden landen op Schiphol tussen de Boeings. En dat is een makkie. ‘Wij zijn geoliede machine’

„Landen op Schiphol is anders dan we gewend zijn, uiteraard, maar eigenlijk is heel veel ook hetzelfde als in Leeuwarden”, zegt de Leeuwarder F-35-detachementscommandant en vlieger Pascal Smaal dinsdagmiddag. ‘Smiley’, zijn callsign (bijnaam), staat er ontspannen bij. Pal naast de altijd zo drukke Zwanenburgbaan, in de ijzig koude wind, stappen achter hem zijn collega’s uit hun kisten.

In feite was het een makkie voor de F-35-vliegers, vertelt Smiley terwijl vlakbij een enorm Korean Air-toestel naar zijn vertrekplek taxiet. Tuurlijk, je moet een gaatje vinden tussen al het andere verkeer, maar moeilijk is dat niet voor deze gevechtspiloten. De landingsbanen zijn bovendien lekker ruim.

Of hij nieuwe dingen ontdekt heeft bij het aanvliegen? „Eigenlijk is het antwoord saai”, zegt Smiley. „Nee. Wij zijn niet verrast vandaag. Dat is ook goed. Wij zijn een geoliede machine. Maar dit is natuurlijk wel heel bijzonder.”

Aan de tweedaagse luchtmachtoefening (dinsdag en woensdag) op Schiphol doet ook een tank- en transportvliegtuig van de NAVO mee. De toestellen trainen het veilig landen en opstijgen vanaf een burgervliegveld, mocht dat ooit nodig zijn in crisis- of oorlogstijd.

De F-35’s stijgen deze dinsdagmiddag meerdere keren op. Na een trainingsmissie boven de Noordzee keren de gevechtsvliegtuigen steeds terug naar Schiphol, waar ze onder meer brandstof en oefenbewapening krijgen voor hun volgende vlucht.

Smiley, die woensdag op Schiphol de koning op visite krijgt, vertelt dat de luchtmacht flexibel moet zijn. „Wij werken bij deze oefening nauw samen met civiele partners en raken zo bekend met elkaars werkwijzen.” Dat moet in dit geval zonder impact op het overige vliegverkeer. „De reiziger merkt er niets van.” De omgeving wel: het geluid van de F-35’s is stevig. Dat weten de inwoners van Amsterdam en omgeving nu ook.

Ook commodore Marcel van Egmond, commandant van het Air Combat Command van de luchtmacht en tevens commandant van Vliegbasis Leeuwarden, is tevreden. „Alles gaat goed. Het is heel mooi. Schiphol is natuurlijk een ‘fabriek’ en daar moeten wij even tussendoor.” Niet alleen in de lucht. „Ook hier op de grond, met onze brandstof en bewapening.”

In de verte klinken knallen. De vogelverjagers op Schiphol hebben een drukke middag. Generaal-majoor Robert Adang van de luchtmacht laat zich er niet door afleiden. „In een crisis of in oorlogstijd hebben wij mogelijk geen toegang tot onze eigen vliegvelden”, legt hij uit. „Dan zouden we kunnen rouleren tussen vliegvelden om zo onvoorspelbaar mogelijk te zijn.” Ook andere burgervliegvelden, waaronder Eelde, gaan dan een rol spelen.

Minister van Infrastructuur en Waterstaat Robert Tieman en staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman zijn deze dinsdag eveneens bij de oefening, die de naam Avatar heeft gekregen. Tuinman benadrukt het belang van samen oefenen. „Een weerbare samenleving is meer dan alleen een sterke krijgsmacht. Het gaat ook om doorzettingsvermogen en daar heb je civiele partners hard voor nodig.”

„Ik had liever gehad dat deze oefening niet nodig was. Maar het is nu ernst”, aldus Tuinman, die staat te klappertanden in de kou. „Je moet je ook laten zien. Richting het oosten en richting het westen. Een signaal afgeven aan de Russen en ook aan de Amerikanen.” En dat verloopt prima, ziet hij. „Die F-35’s fietsen wij er hier op Schiphol mooi bij in.”

Schipholbaas Pieter van Oord, die een muts heeft opgezet, beaamt dat. Hij wijst in de richting van de Zwanenburgbaan en zegt: „Ik ben hier best trots op. Als Schiphol willen wij een rol spelen bij de weerbaarheid van Nederland. Zo’n oefening is niet normaal. Dit heeft ons anderhalf jaar voorbereidingstijd gekost. Maar het is erg belangrijk. Het kan wel vaker.”